ਦੀ ਥਾਂ ਸੱਤਪਾਲ ਮੋਚੀ ਦੀ ਕਵਾਈ 'ਤੇ ਚੜਾਉਣ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤਰਜ਼ੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਲੇਬਰ ਚੌਕ ਦੀ ਸਵੇਰ ਉਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਾਂਗ ਪਵਿਤਰ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਲੰਘ ਕੇ ਜਾਂ ਕਿਰਤ ਨੂੰ ਹੀਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਰੱਬਤਾ ਦੇ ਧਰਾਤਲ ਉਸਨੂੰ ਮਸਨੂਈ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੱਬ ਦੀ ਰੱਬਤਾ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਕਵੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਰੱਬ 'ਤੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਹ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਬਿਸਾਖੀਆਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ:

ਸੜਕ 'ਤੇ

ਇਕ ਲੱਤ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨ ਬਸਾਖੀ ਸਹਾਰੇ

ਸਰਕ ਰਿਹਾ ਹੈ

ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ

ਡੂੰਘੇ ਤਾਲੇ ਦੀ ਚਾਬੀ ਹੈ

ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ

ਜੱਗ

ਰੱਬ ਦੀ ਬਸਾਖੀ ਹੈ

ਇਉਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਵਿ ਭਾਵੇਂ ਅਖਾਉਤੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦ 'ਤੇ ਪਰਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਕਾਵਿ 'ਚੋਂ ਮਾਰਕਸੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੋਗਲੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਈ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਹ ਦਵੰਦ ਹੈ ਕਿ ਸਵੈ (Self) ਨੂੰ ਸੁਰਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨਫ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਨੀਤ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਸਵੈ ਦਾ ਸਰਲੀਕਰਨ' ਕੰਕਰੀਟ ਵਿਧੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰਖਿਅਤ ਰਖਦਿਆਂ-ਰਖਦਿਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪੇ ਵਿਚ ਏਨਾ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿਹੋਂਦ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰੀ ਜਗਤ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਪੇ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਹਰਲੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪੇ ਦੀ ਖੰਡਿਤ, ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕਰੂਪਤਾ ਵਾਲੀ ਦਸ਼ਾ ਉਹ ਛੁਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜੀਵਨ ਦੋ- ਪਰਤੀ ਦਵੰਦਾਤਮਕਤਾ ਵਿਚ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ ਕੋਲ

ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ

ਡੇਲੀਏ ਦਾ ਫੁੱਲ ਖਿੜਿਆ ਹੈ

ਨਾਲ ਹੀ