ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਵੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਜੀਵਨ ਅਨੁਭਵ ਸੀ। ਮਸਲਨ ਪ੍ਰੋ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਮੀਸ਼ਾ ਆਦਿ ਕਵੀ ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਉਥੇ ਵੀ ਇਹ ਸੁਰ ਅਲਪ ਮਾਤਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਗੌਣ ਮੁੱਦਾ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਭਰਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਇਹ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਭਰਵੀਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਚ ਨੋਟ ਗਿਣਦਿਆਂ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਕਵੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:

ਓਪਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ

ਕੈਸ਼ ਕੈਬਿਨ ਚੋਂ

ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ

ਨੋਟਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ

ਫਟੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟਾਂ ਵਰਗੇ

ਚਿਹਰੇ………………….

 ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਚਿਪਕਿਆ ਅਕੇਵਾਂ......

ਅਕੇਵਾਂ ਚੋਂ ਉਪਜਿਆਂ

ਥਕੇਵਾਂ……………….

ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਮੱਧਵਰਗੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਤਰਮਨ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਤੇ ਉਸਦੇ ਦਵੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿ ਅਜੋਕਾ ਉਪਭੋਗੀ ਵਸਤੂਵਾਦ ਏਨੇ ਬਲਵਾਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਾਜ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਧਾਰਨਤਾ, ਆਤਮਿਕ ਤੇ ਸਖਸ਼ੀ ਜੀਵਨ-ਬਲ ਨੂੰ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਜਿਊਂਦਾ ਜਾਗਦਾ, ਜੀਵਨ ਨਿਰਬਾਹ ਕਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਅੰਦਰੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਗਦੀ ਜਮੀਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਵਸਤੂਵਾਦ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵੇਗ ਵਿਚ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਰਕਹੀਣ, ਮੰਤਵ ਰਹਿਤ ਹੋਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਵਿਹਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਜਗਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਇਸੇ ਵਿਚੋਂ ਭਾਵ ਜਗਤ ਦਾ ਤਣਾਓ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਵਸਤੂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਸਤਰਾਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:

ਅਜਿਹੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਵੇਖਣੇ ਸੀ ਅਸੀਂ

ਜਦੋਂ ਦਰਿਆ ਵਗਣ ਬਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਕੇ

ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਫੁੱਟਣ

ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਉਤਰਾਅ ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖ ਕੇ

ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੁਲਣ ਤੋਲਿਆਂ ਮਾਸਿਆਂ ਵਿਚ