ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚੋਂ ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਨੁਕਤਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਵਿ-ਪਾਤਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਬੋਧ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਮਾਂਟਿਕਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਭਾਵੇਂ ਸਮਾਜਿਕਤਾ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਨਿਜੀ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਕਿਧਰੇ ਦੇਹ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ ਕਿਧਰੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਰੰਗਲੇ ਸੁਪਨੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਜਿਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਕਵੀ ਮਨ ਪੇਲਾਂ ਪਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਕਾਵਿ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਵਸਤੂਗਤ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸੱਖਣੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਗੁਰਤੇਜ ਕੋਹਾਰਵਾਲੇ ਦਾ ਸ਼ੇਅਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੂੰ ਨਦੀ ਹੈਂ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਸਤੇ ਵਹਿਣਾ ਹੈ ਤੂੰ

ਮੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਤਾਂ ਅਕਾਰਨ ਖੋਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਤੂੰ

ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨਵੇਂ ਰੁਖ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਨਾ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰੁਦਨ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਇਕ ਸਬਰ ਤੇ ਬੇਵੱਸੀ ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਬੋਧ ਹੈ। ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਚਾਨਣ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚਲੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਕਵੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:

ਪੂਰਾ ਚੰਨ! ਹੈ ਵੀ.... ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਰਾਤਾਂ ਕੋਲ

ਪੂਰੀ ਰਾਤ !

ਹੈ ਵੀ.... ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕੋਲ.....

ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮੰਗ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਕਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:

ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ ਗੋਰੀ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਸੂਰਜ

ਨਹੀਂ ਚਿਤਵਦਾ ਸੰਦਲੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸੂਹੀ ਭਾਅ

ਇਕਲਾਪੀ ਜਿਹੀ... ਕਿਰਮਚੀ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਕੁਝ ਪਲ

ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਕਰਦੇ

ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ 90 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੌਮੀ ਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਦੋ ਧਿਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਵਿਭਿੰਨ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਵਿਡੰਬਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਤੇ ਚੇਤੰਨ ਵਰਗ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕਲਮਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਕ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰੰਤੂ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਕਵੀ ਖ਼ਾਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਭਵਿਖ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਬਹੁ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅਜਿਹੀ ਕਵਿਤਾ