ਮੈਂ ਪਾਲ ਨੂੰ ਹਲੂਣਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਉਠੋ ਮਹਾਰਾਜਾ! ਕੁਦਰਤ ਜਾਗ ਪਈ ਹੈ।'

ਦੋਵੇਂ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਨਹਾਏ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਹੋਟਲ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਇਕ ਤਾਂਗੇ ਤੇ ਬੈਠ ਘੰਟਾ ਘਰ ਪੁਜ ਗਏ।

ਮੈਂ ਸਵਾ ਰੁਪਏ ਦੀ ਦੇਗ ਲਈ। ਪਾਲ ਨੇ ਦੋ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਲਏ। ਅਸੀਂ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰ ਕੇ ਪਰਕਰਮਾ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਸ਼ਰਧਾ ਵਿਚ ਮਨ ਖੀਵਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਰੀਰ ਕਿਸੇ ਨਿਸਲਤਾ ਵਿਚ ਚੂਰ ਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਡੰਡੌਤ ਵਿਚ ਵਿਛ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਾਥੋਂ ਦੇਗ ਫੜ ਲਈ ਅਤੇ ਥੋੜੀ ਸਾਨੂੰ ਸੀਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਜੋਂ ਮੋੜ ਦਿੱਤੀ।

ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨਹੱਦ ਦੇਸ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਅਸਾਂ ਬਾਹਰ ਆ ਦੇਗ ਵੰਡੀ, ਆਪ ਭੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮੂੰਹ 'ਚ ਪਾਈ। ਹਰਿ ਕੀ ਪੌੜੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆ। ਪਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਚੜ੍ਹਾ ਆਈ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸਿਹਰਾ ਹੋਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮਸਤਕ ਨੂੰ ਛੁਹਾਂਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਗਲ੍ਹ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਲ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਨਿਰੋਲ ਸਚਾਈ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਲੇ ਪ੍ਰਕਰਮਾ ਕਰ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਬੈਠ ਗਏ।

ਬਾਣੀ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ ਮਸਤੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਕ ਪੱਥਰ ਚਿੱਤ ਸੁਣੇ ਤੇ ਫਿਰ ਨਾ ਪਿਘਲੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਅਭੇਦ ਹੋਈ ਮਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਅਭੇਦ ਅਵਸਥਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਸਤੀ ਵਿਚੋਂ ਉਚਾਰੀ ਕਵਿਤਾ, ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ, ਪੁੰਨਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰਖਦੀ ਹੈ।

'ਰਾਖੁ ਰਾਮੁ ਮੇਰੇ ਬੀਠੁਲਾ ਜਨੁ ਸਰਨਿ ਤੁਮਾਰੀ’

ਅੰਦਰ ਸਰੂਰ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਨਿਰਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਕੁਲ ਸੱਤਾ ਚੂਰ ਚੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਨੰਦ ਦਾ ਸਹੀ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਮਨ ਸੂਫੀ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਾਲ ਵਿਚ ਨੱਚ ਪੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅੰਦਰ ਇਕ ਲਰਜ਼ਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਇਕ ਤਰਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੇਰਾ ਤਰਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਖਿਮਾਂ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।

'ਰਾਖੁ ਰਾਖੁ ਮੇਰੇ ਬੀਠੁਲਾ, ਜਨੁ ਸਰਨਿ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ॥

ਨੈਣਾਂ ਤੋਂ ਜਲ ਭਰ ਆਇਆ। ਆਖਦੇ ਹਨ ਪੱਥਰ ਕਿਵੇਂ ਤਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਗੁਨਾਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪੱਧਰ ਭਾਰੇ ਹੁੰਦੇ। ਮੇਰੇ ਪੱਥਰ-ਪਾਪ ਪਿਘਲ ਪਿਘਲ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੱਚੀ ਨੀਯਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਰਨ ਪਕੜੀ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਕੁਲ ਖਾਤਾ ਨੇਸਤ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਫਸੋਸ ਤੇ ਦੁਖ ਏਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਨੀਯਤ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

'ਗ੍ਰਿਹੁ ਤਜਿ ਬਨਖੰਡ ਜਾਈਐ ਚੁਨਿ ਖਾਈਐ ਕੰਦਾ।।

ਅਜਹੁ ਬਿਕਾਰ ਨ ਛੋਡਈ ਪਾਪੀ ਮਨੁ ਮੰਦਾ ।।'