ਆਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਸੀ । ਸੁਖ ਅਨੰਦ ਜਾਂ ਹਾਲ ਪੁਛਣ ਉਪਰੰਤ, ਮੈਂ ਪਾਲ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਛੇੜੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਹੀ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, 'ਪਾਲ ਅਜ ਕਲ੍ਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?'

'ਕੁਝ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।

'ਫਿਰ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'

ਸਤਨਾਮ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਬਹੁਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਾ ਬਾਪ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਥੇ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ। ਕਈ ਇਹ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਐਸ. ਡੀ. ਓ. ਨਾਲ ਰੋਹਤਕ ਚਲੀ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਬਦਲੀ ਰੋਹਤਕ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ।

'ਹੱਛਾ। ਇਹ ਤੇ ਗੱਲ ਹੋਈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੱਠੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਾਈ।'

'ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡਾ ਐਡਰੈਸ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ।‘

'ਪਤਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਘਰ ਲੈ ਸਕਦਾ ਸੈਂ।‘

'ਹਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਸਮਝ ਛੱਡੋ, ਪਰ ਤੁਸਾਂ ਵੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸਿੱਧੀ ਚਿੱਠੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ।'

ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਅਜੇ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਮਿਲਣਸਾਰ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਆਖਦਾ ਸੀ, 'ਆ ਬਈ ਨੌਕਰਾ, ਕਦੋਂ ਆਇਆ ਏਂ, ਹੋਰ ਤਾਂ ਤਕੜਾ ਰਿਹਾ ਏਂ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?'

ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਈ ਜਾਂਦਾ ਸਾਂ। ਨੇੜੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਈਆ ਸਿਰ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਔਖੇ ਜਿਹੇ ਹੋ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਭਾਬੀਆਂ ਹਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹਾਲ ਪੁਛਦੀਆਂ, ਮੇਰਾ ਕੁਮਲਾਇਆ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਪਲ ਦੀ ਪਲ ਖਿੜ ਪੈਂਦਾ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਮੇਰਾ ਖਹਿੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛੱਡਦੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਪਾਲ ਨੂੰ ਲਭਦੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਕ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੀ ਓਪਰੇ ਓਪਰੇ ਜਾਪਣ ਲਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

'ਤੁਸੀ ਗਲਤ ਭਾਲਦੇ ਹੋ।

ਅਨਾਤਮ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ।

ਸੁਧ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ।

ਓਥੋਂ ਨਿਕਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੀ ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।

ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਸਾਰੀ ਹਸਤੀ ਦਾ ਰਾਜ

ਨੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।