ਫੌਜੀ ਤਾਂ ਰੰਨ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਤਾਈਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
'ਬਾਹਰ ਤਾਂ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਮੁਲਕ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਘਰ ਤੀਵੀਂ ਅਗੇ ਕੰਨ ਨਹੀਂ ਖੁਰਕਦਾ।
ਦੋ ਚਾਰ ਹੋਰ ਏਧਰ ਓਧਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰਨ ਪਿਛੋਂ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣ ਆਏ ਮਿੱਤਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਲਾਰੀਆਂ ਛੇਡ ਚਲੇ ਗਏ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਆਇਆ। ਅਗੇ ਪਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਓਥੇ ਹੈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਮੰਜੇ ਤੇ ਪੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ।
ਹਾਏ ਰੱਬਾ। ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਾਂ। ਪਾਲ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਜਾਣ ਕੇ ਭੁਲ ਜਾਵਾਂ? ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ? ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਹੋ ਕੁਝ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਬਸ ਹੁਣ ਇਹ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂ ? ਜਮੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦਾ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਇਕਬਾਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹੋ ਕੇ ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ । ਉਹ ਪਾਲ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਖਿੱਚਿਆ ਮੌਤ ਦੇ ਦਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਇਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਮੈਂ ਪਾਲੇ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਨਹੀਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ? ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜੇ ਪਿਆਰਾ ਉਸ ਬਿਨਾਂ ਜਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਬਚਣ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਸੂਰਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ? ਜ਼ਮੀਰ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਹੈ ਬਲਬੀਰ! ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਕਢ ਲਵਾਂ। ਪਰ ਉਫ਼! ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿ ਸਕਾਂਗਾ । ਪਾਲ ਦਾ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਕੇ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਨਾਜ਼ਕ ਕਲੀ ਸਦਾ ਲਈ ਕੁਮਲਾ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਰ ਅੰਦਰ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਰਾਏ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਦਗਰਜ਼ੀ ਲਈ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਏਂ। ਨਹੀਂ, ਪਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਮੈਂ ਦੁਨੀਆ ਵਾਰ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।
ਇਹ ਵੀ ਠੀਕ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਕ ਮੁੜ ਕਾਮੀ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਆਹ ਗੁਰੂਦੇਵ। ਮੈਨੂੰ ਏਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਡਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਿਹੜਾ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਰੋੜ੍ਹ ਦੇਵੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਇਨਸਾਫ ਮੰਨਾਂਗਾ। ਬੋਲੇ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂਦੇਵ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ...!
'ਪਿਆਰ ਚੇਤੰਨਤਾ ਦੀ ਅਨੁਭਵਤਾ ਹੈ।
ਮਾਨਵਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਿਸ਼ਮ ਪੈ ਕੇ ਹੀ
ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਲਗਨ ਲਗਦੀ ਹੈ।
ਸਿਮਰਨ ਨਿਤ ਪਿਆਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਵਧਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਕ ਦਿਨ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵਤਾ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਵਧਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਜ-ਕਾਰਣ ਭਾਵ ਵੀ ਤਿਆਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ਭਾਰ ਤਿਆਗੇ ਬਿਨਾ,
