'ਪ੍ਰਿਯਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਸਵੇਰਾ ਕਰ ਦਿਓ।

'ਪ੍ਰੀਤਮ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਾਂ ਹੀ ਕੀ?'

ਪਿਆਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਲੰਮੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਉਲਾਂਘਾ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰਾ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਾਲ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਪਰੌਂਠੇ ਪਕਾਏ ਅਤੇ ਚਾਹ ਬਣਾਈ। ਮੈਂ ਕਬਰ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਾਸ਼ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਤੇ ਪਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਵੇਖ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਸਾਂ ਦੋਹਾਂ ਚਾਹ ਪੀਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਬੁਰਕੀਆਂ ਪਾਈਆਂ । ਪਾਲ ਦਾ ਏਨਾ ਪਿਆਰ ਵੇਖ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਪਸੀਜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਵੇਦਨਾ ਬੁੱਲਾਂ ਤੇ ਆ ਆ ਪਿਛੇ ਮੁੜ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲੀਆਂ ਹੰਝੂ ਭਰ ਲਏ।

'ਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋ ਬਲ ਜੀ! ਅਗਲੇ ਦਾ ਦਿਲ ਤੋੜਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ ! ਛੱਡੋ ਪਰ੍ਹੇ ਹੱਥ, ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਾਂ।'

ਉਸ ਅੱਖਾਂ ਰੁਮਾਲ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਰੁਮਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਮੇਰਾ ਸਟੀਲ ਦਾ ਕੜਾ ਲਾਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅਲਾਰਮ ਇਕ ਵਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਫਿਰ ਕੇ ਮੁੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਖੀਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਲੈ ਤੁਰਿਆ। ਪਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਛੱਡਣ ਆਈ। ਮੈਂ ਡੇਢ ਮੀਲ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਲਾਰੀ ਫੜ ਕੇ ਰੇਲ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਪੁਜਣਾ ਸੀ। ਪਾਲ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਵਾਹਦਾ ਕਰੋ ਕਿ ਚਿੱਠੀ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹੋਂਗੇ, ਫਿਰ ਤੇ ਏਥੇ ਦੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਘਰੋਂ ਜਾ ਕੇ ਡਾਕ ਵਿਚ ਪਾਵਾਂਗਾ।'

‘ਮੈਂ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਂਗੀ।'

'ਮੇਰੀ ਸੌਂਹ ਖਾਓ।'

'ਤੁਹਾਡੀ ਸੌਂਹ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਮੁਲੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਵਾਂਗੀ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਯਕੀਨ ਕਰੋ।

'ਇਹ ਲੈ। ਮੈਂ ਚਿੱਠੀ ਦਿੰਦਿਆ ਕਿਹਾ, 'ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਲ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ।

'ਕੀ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਹੈ ?'

'ਹੈ, ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ।'

ਮੈਂ ਪਾਲ ਨੂੰ ਕਲਾਵੇ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, 'ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮੁੜੋ।'

'ਵਿਛੜਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਕ ਸਨ।

ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਥਰਾਇਆ। ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਭੱਜ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ, ਮਤਾਂ ਗੱਲ ਵਿਗੜ ਹੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਦੋਹਾਂ ਹੰਝੂ ਵਹਾ ਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲਈ। ਅਸੀਂ ਪਿਛੇ ਭੌਂ ਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਾਂ । ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਾਹਲੀ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਲ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਲ ਪਲ ਡਰ ਤੇ ਲਰਜ਼ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੁਰਿਆ ਹੀ ਗਿਆ, ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਜਾਣੇ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਥੇ ਕੁ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਪਿਛੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਕਾਹਲੇ