17

ਤੇ ਜਦੋਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਪੈ ਗਈ ਸੀ, ਅਲਮੁਸਤਫ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕਬਰ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਏ ਤੇ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਉੱਗੇ ਇਕ ਦਿਓਦਾਰ ਦੇ ਬਿਰਖ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਤੇ ਉਥੇ ਅੰਬਰ ਵਿਚਲੀ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਬਗੀਚਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੀਨ੍ਹੇ 'ਤੇ ਇਕ ਹੀਰੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਤੇ ਅਲਮੁਸਤਫ਼ਾ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਇਕੱਲਤਾ ਵਿਚ ਚੀਖ਼ ਉਠਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ-

"ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਦੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਥੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਵੇ, ਇਹ ਫਲ ਲਿਜਾਵੇ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇ? ਕੀ ਇਥੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਆਵੇ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਮੇਰੇ ਪਹਿਲੇ ਫਲ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਤੋੜੇ ਤੇ ਏਦਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੀ ਭਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੇ ?

"ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਸੋਮਰਸ ਨਾਲ ਭਰੀ-ਪਟੌਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੀ ਇਥੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਤ੍ਰਿਹਾਇਆ ਬੰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਆਵੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤੇਹ ਬੁਝਾਵੇ ?

"ਧਿਆਨ ਦਿਓ, 'ਕੇਰਾਂ ਇਕ ਆਦਮੀ ਚੌਕ 'ਚ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਪਾਂਧੀਆਂ ਵੱਲ ਹੱਥ ਫੈਲਾਈ ਖੜਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਤ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਤੇ ਉਹ ਪਾਂਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸੱਦ ਰਿਹਾ ਸੀ- 'ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਤਰਸ ਖਾਓ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਮੈਥੋਂ ਲੈ ਲਓ। ਰੱਬ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਈ, ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚੋਂ ਇਹ ਸਭ ਚੁੱਕ ਲਓ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।'

"ਪਰ ਸਾਰੇ ਪਾਂਧੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਚੁੱਕਿਆ।

“ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਮੰਗਤਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਮੰਗਣ ਲਈ ਹੱਥ ਅੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਹੱਥ, ਤੇ ਉਹ ਖ਼ਾਲੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਿੱਕ ਨਾਲ ਲਾ ਲੈਂਦਾ- ਇਹ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਬੇਹਤਰ ਹੋਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੀਰਿਆਂ ਲੱਦੇ ਹੱਥ ਫੈਲਾਈ ਖੜਾ ਸੀ ਤੇ ਕੋਈ ਲੈ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ।

"ਤੇ ਸੁਣੋ, ਇਥੇ ਇਕ ਸੁਹਿਰਦ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਤੰਬੂ ਲਗਵਾਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੰਬੂਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦੇਣ ਲਈ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਅਜਨਬੀਆਂ ਤੇ ਭੁੱਲੇ-ਭਟਕੇ ਰਾਹੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੋ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸੜਕ 'ਤੇ ਨਿਗ੍ਹਾ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਭੇਜਿਆ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਇਥੇ ਲਿਆ ਸਕਣ। ਪਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਸੁੰਨੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਮਹਿਮਾਨ ਨਾ ਲੱਭਿਆ।

"ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਇਕ ਨਿਮਾਣਾ ਤੇ ਨਿਤਾਣਾ ਜਿਹਾ ਬੰਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਸਿਰ ਢਕਣ ਲਈ ਛੱਤ ਲੱਭਦਾ ਹੋਇਆ। ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਕ ਭੁੱਲਿਆ- ਭਟਕਿਆ ਯਾਤਰੂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਇਕ ਸੋਟਾ ਤੇ ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕਸੋਰਾ ਹੁੰਦਾ। ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਦੋਂ ਉਹ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਦਿਆਲਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਨਿਮਾਣੇ ਤੇ