"ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਉੱਚੇ ਉਠਾਂਗੇ, ਸਾਡੇ ਮੂਲ ਦੇ ਅਚੰਡੇ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਸਮਝਦਿਆਂ ਕਿ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮੁੱਚਤਾ 'ਇਕ' ਵਜੋਂ ਸਿਰਜੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀ 'ਹਮਦਰਦੀ' ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੀ ਇਸ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ।"

ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਪੋਲੀ ਜਿਹੀ ਛੋਹ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਫੇਰ ਉਹ ਜਾਤਜ਼ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ। ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਚੁੱਪ-ਚਪੀਤੇ ਹੀ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ।

11

ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਦਾ ਭੋਜਨ ਛਕਿਆ, ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਸਾਂਝਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ। ਜਦੋਂ ਅਲਮੁਸਤਫ਼ਾ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਜਾਤਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁਕੰਨਾ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਾਂਝਿਆਂ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੋਲ ਸਾਂਝੇ ਹੋਏ, ਤਦ ਫੇਰ, ਅਚਾਨਕ, ਜਾਤਜ਼ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵੱਲ ਉੱਛਲਿਆ ਤੇ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਰੋਂਦਿਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ-

“ਮੈਂ ਗ਼ਲਤ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗ਼ਲਤ ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ।

"ਆਓ! ਸਾਨੂੰ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਤ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਥੇ ਆ ਢੁਕਣ।"

ਅਲਮੁਸਤਫ਼ਾ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦਿਆਂ ਆਖਿਆ-

"ਅੱਗੇ ਬੋਲ ਜਾਤਜ਼; ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਬਿਆਨ ਕਰ।"

ਤਦ ਜਾਤਜ਼ ਨੇ ਕਹਿਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ-

"ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਭੈਅਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸਾਂ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਲਝਣ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਆਖੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਦੁਹਰਾ ਕੇ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੇ; ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ 'ਚ ਵੀ ਭੈਅ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

"ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਦਾ ਢੋਂਗ ਰਚਾ ਕੇ; ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਲ 'ਚ ਫਸਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।

“ਇਸੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਦਵਾਈ-ਮਿਲੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਸੁਰਾਹੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਰਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਵੋ। ਤੇ ਏਦਾਂ ਉਹ ਆਉਣਗੇ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੂਰ ਕਿਧਰੇ ਲੈ ਜਾਣਗੇ।