ਭਰਾਵਾ, ਉਹ ਲੋਕ ਤਾਕਤ ਤੇ ਮੋਹ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੇ; ਤੇ ਆਪਣੇ ਜਮ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਹੀ ਚਾਨਣ ਵਿਚ ਹੋਣਾ ਮੰਨਦੇ ਨੇ।
"ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਦੇ ਨੇ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਬੋਲਦੇ ਨੇ। ਅਜੇ ਵੀ, ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਉਹ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੇ ਵੱਡ- ਹੋਰਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਖੇਡ ਰਹੇ ਨੇ, ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਜਾਲ ਬੁਣਦਿਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਸਮੁੱਚੇ 'ਜੀਵਨ' ਨੂੰ ਫਸਾਉਣਾ ਲੋਚਦੇ ਨੇ। "
"ਪਰ ਯਕੀਨਨ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ! ਜੀਵਨ ਸਾਰੇ ਖਲਾਅ ਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ; ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਾਂ ਦਾ ਜਾਲ 'ਜੀਵਨ' ਦੇ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ।
"ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਦਵੈਤਪਣ ਦੇ ਭੈਅ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਅਦਵੈਤਪਣ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ-ਜੋਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨਾਲ ਨਾ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਨੇ । ਜੇ ਉਹ ਕੁਝ ਕਰ ਬਣ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸੁਹੱਪਣ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਣ।
"ਹਾਂ, ਨਿਕੋਡਮਸ, ਜੇ ਤੂੰ ਕਰ ਸਕੇ, ਸਿਰਫ਼ 'ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੱਚ' ਲਈ ਜੀਅ, ਫੇਰ ਇਥੇ ਏਦਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਾਲ-ਕੋਠੜੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਕੈਦ ਰੱਖ ਸਕੇ।
"ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿਨਾਂ ਕਿ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਬੰਦੀ ਵੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੱਚੀ-ਮੁੱਚੀਂ ਉਸ 'ਅਸੀਮ ਇਕ' ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈਂ । ਜੇ ਤੂੰ ਕਰ ਸਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਕੇਂਦਰ 'ਚ ਬੁਲਾ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਹਰੇਕ ਕੈਦ ਨੂੰ ਖੋਰ ਦੇਵੇਗੀ।
"ਇਥੇ ਬਥੇਰੇ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੈਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਥੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ, ਅਸਲ 'ਚ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹੀ ਲੋਕ ਨੇ, ਜੋ ਸਮਝਦੇ ਨੇ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰੋਲ ਅਸਲੀ ਕੈਦ ਹੈ।
"ਭਰਾਵਾ, ਜੀਵਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਕੁੰਜੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨੇ ਸਨਮੁਖ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
"ਆ, ਹੁਣੇ ਮੇਰੇ ਲਾਗੇ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣ।"
ਨਿਕੋਡਮਸ ਨੇ ਜੁਆਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ-
"ਅਲਮੁਸਤਫ਼ਾ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਬੁੱਢੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਮਖੌਲ ਕਰਦੇ ਹੋ ? ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਚੁੱਕਿਆ ਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਬੁਝ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ? ਤੇ ਨਾਲੇ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ 'ਚ ਕੈਦ ਹੋ ਕੇ ਦਿਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ?"
ਅਲਮੁਸਤਫ਼ਾ ਨੇ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਵੇ ਵਿਚ ਲਿਆ, ਤੇ ਜੁਆਬ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ-
"ਨਹੀਂ ਵੀਰਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਖ਼ੌਲ ਨਹੀਂ ਉਡਾ ਰਿਹਾ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਲ- ਕੋਠੜੀ 'ਚ ਹਾਂ, ਦਿਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਅਣਭਿੱਜ ਹਾਂ; ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਪਰਮ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ
