ਘਾਲਦੇ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਘਾਹ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਲੇ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਨੇ।
"ਕੀ ਇਕ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖੇਗੀ ਕਿ- 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਏ ਸੌਂਪ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿ: 'ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ) ਮਾਂ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਕਿ: ?
"ਜਾਂ ਕੀ ਇਕ ਗਾਇਕ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭੰਡੇਗਾ ਕਿ-'ਗੂੰਜਾਂ ਭਰੀ ਗੁਫ਼ਾ 'ਚ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ, ਜਿਥੋਂ ਤੂੰ ਆਇਆ ਮੈਂ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਮੇਰਾ ਦਮ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਨੇਂ ?
ਤੇ ਏ ਕੀ ਇਕ ਆਜੜੀ ਆਪਣੇ ਇੱਜੜ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖੇਗਾ ਕਿ- 'ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਚਰਾਗਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਮੈਂ ਰਹਾਨੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂ: ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਬਲੀ ਦੇ ਦਿਓ ਤੇ ਵੱਢੀਆਂ ਜਾਓ'?
"ਨਹੀਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜੁਆਬ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ: ਨੇ, ਤੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਤੁਹਾਡੇ। ਸੌਣ ਤੋਂ 'ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਕਾਰ ਨੇ।
"ਅਸੀਂ ਆਦਿ-ਜੁਗਾਦਿ ਤੇ ਮੁੱਢ-ਕਦੀਮ ਦੇ ਪਰਮ-ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੀ ਇਕ- ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਏਦਾਂ ਹੀ ਪਿਆਰ ਤੇ ਅਪਣੱਤ ਨਾਲ ਜੀਵੀਏ। ਅਸੀਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਕਲਾਪੇ 'ਚ ਲੋੜਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਂਧੀ ਬਣਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਥੇ ਮਿਲ-ਬੈਠਣ ਦਾ ਕੋਈ ਪੜਾਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
"ਮੇਰੇ ਦੋਸਤੋ, ਮੇਰੇ ਵੀਰੇ, ਇਹ ਮੋਕਲਾ ਰਾਹ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਗੀ-ਸਾਥੀ ਹੈ।
"ਬਿਰਖਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਇਹ ਪਰਜੀਵੀ ਵੇਲਾਂ ਰਾਤ ਦੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਸਥਿਰਤਾ 'ਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਦੀਆਂ ਨੇ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਪਨਮਈ ਹਾਲਤ 'ਚ ਸੂਰਜ: ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਚੁੰਘਦੀ ਹੈ।
"ਤੇ ਸੂਰਜ, ਬਿਲਕੁਲ ਤੁਹਾਡੇ, ਮੇਰੇ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਪਰਮ-ਰਾਜਕੁਮਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਦਾਅਵਤ ਵਿਚ ਇਕੋ ਪੰਗਤ 'ਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਬੈਠਦੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਲੰਗਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦੇ।
“ਮਨੁਸ, ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਇਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿ ਕੇ ਜਿਊਂਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਸੇ 'ਪਰਮ-ਪੁਰਖ' ਦੀ ਸਵੱਲੀ ਨਜ਼ਰ ਹੇਠ ਅਟੁੱਟ ਤੇ ਅਥਾਹ ਭਰੋਸੇ 'ਚ ਜਿਊਂਦੀ ਹੈ।"
10
ਤੇ ਇਕ ਸਵੇਰ, ਜਦੋਂ ਪਹੁ-ਫੁਟਾਲੇ ਦੀ ਪੀਲੱਤਣ ਅੰਬਰ 'ਤੇ ਪਸਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਗ਼ੀਚੇ 'ਚ ਆਏ ਤੇ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ 'ਚ ਮੌਨ ਸਨ।
ਤੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਲਮੁਸਤਫ਼ਾ ਨੇ ਹੱਥ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ- "ਇਕ
