

ਪਏ । ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਭਾਣਾ ਮਿੱਠਾ ਮੰਨਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਦੋਵੇਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮਥੁਰਾ ਆ ਗਈਆਂ । ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਤਾਂ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਫ਼ਰਖ਼ਸੀਅਰ ਨੇ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਚਲਾ ਦਿਤੀ। ਫ਼ਰਖ਼ਸੀਅਰ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤੂ ਪਿਛੋਂ ਆਪ ਜੀ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਏ। ਨਵੇਂ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਵਜ਼ੀਰ-ਇ-ਆਜ਼ਮ ਬੜਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ।
ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅੰਤਮ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਜਾਣ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਆਗਿਆ ਲਈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਚਿੱਟੇ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਨਿਤਨੇਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਆਪੂੰ ਵਾਕ ਲਿਆ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿਤੇ । ਇਹ ਘਟਨਾ ਸੰਨ 1747 (ਬਿਕਰਮੀ 1804) ਨੂੰ ਹੋਈ । ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 66 ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ । ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਬਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਦੇ ਲਿਖੇ 8 ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਪੰਥ ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਤਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਹਰ ਹੁਕਮਨਾਮੇ, 'ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੁਤ ਫ਼ਰਜੰਦ ਹੋ' ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖਦੇ । ਅਰਦਾਸ ਸਦਾ : 'ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇਗ ਤੇਗ਼ ਫ਼ਤਹ ਕਰੇ’ ਦੀ ਕਰਦੇ । ਸੇਵਾ ਵਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦੇ । ਜਿਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥੁੜ ਦੀ ਸੂਹ ਮਿਲੀ ਉਸੇ ਸਮੇਂ 'ਖੂਹ ਨਵਾਂ ਬਣਵਾਈ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਛ ਲਗੇ ਸੋ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਗਾਵਣਾ' ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿਤਾ । ਹਰ ਮਾਂ ਦੀ ਇਛਾ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰੇ । ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਦਾਗ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦੇਵੇ । ਅੱਜ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਇਹ ਹੀ ਫ਼ਰਜ਼ੇ ਅਵਲੀਨ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਵੇ । ਜੋ ਆਦਰਸ਼ਾ ਸਿਮਰਨ, ਸੇਵਾ, ਕੁਰਬਾਨੀ, ਜਤ, ਸਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਜਾਨ ਵਾਰ ਵੀ ਪਹਿਰਾ ਦੇਵੇ । ਕਲਗੀਧਰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹੱਥ ਜੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੀ ਅਸੀਸ ਪੰਥ ਦੇ ਸੀਸ ਤੇ ਹੈ।