ਜੇ ਕੁਖੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਰਾਹ ਭੁੱਲ ਜਾਏ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਰਾਹ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪਾਣਾ ਹੈ।

ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਵੀ ਇਕ ਐਸੀ ਮਾਂ ਸੀ ਜਿਸ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਰਾਹ ਪਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਵ ਸਮਝਾਇਆ । ਟਿਊਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਔਰਤ ਲੇਡੀ ਲੋਗਨ ਨੇ ਬਾਲਕ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਕਿਤਨਾ ਕੁ ਅਸਰ ਪਾਇਆ, ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ । ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਸਿੱਖੀ ਤੱਕ ਛੁਡਾ ਲਈ । ਪਰ ਜਦ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ । ਇਹ ਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ । ਲੇਡੀ ਲੋਗਨ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਮੰਨਦੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ:

'ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਵਿਚ ਹੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ

ਪਰਵਰਸ਼ ਤੇ ਈਸਾਈ ਵਾਤਾਵਰਨ 'ਤੇ ਹੂੰਝਾ ਫੇਰ ਦਿਤਾ।'

ਸਰ ਜਾਹਨ ਲਾਰੰਸ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਚਿਤ ਵਾਲੀ ਜਿੰਦਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ : ਇਸ ਵਿਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦਾ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਭਾਰਤ ਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ' ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ, ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਹੀ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਬਗਾਵਤ ਖੜੀ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਜੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਸੋਚਣੀ ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪਾਵੇਗੀ । ਐਸੀ ਹੈ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ, ਜਿਸ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ।

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1817 ਪਿੰਡ ਚਾੜ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤਹਿਸੀਲ ਜ਼ਫਰਵਾਲ) ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ ਅਉਲਖ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।

ਮਹਾਰਾਣੀ ਧੁਨ ਦੀ ਪੱਕੀ, ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਦਲੇਰ ਔਰਤ ਸੀ । ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਘਬਰਾਂਦੀ ਸੀ । ਲਾਰਡ ਐਲਨ ਬਰੋਅ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 20, 1863 ਦੀ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਵਿਚ ਡਿਊਕ ਔਫ਼ ਵਲਿੰਗਟਨ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, 'ਬਾਲਕ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਂ ਮਰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਦਲੇਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਿਆਂ ਕੇਵਲ ਉਹ ਹੀ ਬਹਾਦਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਖੀ ਹੈ ।' ਜਨਵਰੀ, 1846 ਨੂੰ ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੀ ਇਕੋ ਐਸੀ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ