ਭਾਈ ਜਵੰਦ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਸਿੰਘ ਅਦਨ ਤੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਲਏ ਸਨ।

ਇਤਨੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਆ ਗਈ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਕਿ ਉਸ ਆਪਣੇ ਇਕ ਜਮਾਤੀ ਬਾਲ ਸਖਾ ਕਰਨਲ ਬਾਇਲੋ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਦਿਨ ਆਏਗਾ ਜਦ ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਮੈਦਾਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਵਾਂਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਫ਼ੌਜ ਬਣਾ ਕੇ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਪੁੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ।

ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸੋਚ ਸਮਝ ਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲੇਡੀ- ਲੋਗਨ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਖਣਾ ਪਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਦੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਆਤਮਾ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ । ਉਸ ਦੇ ਹੁਸਨ, ਸਿਆਣਪ, ਰਾਜਸੀ ਵਿਉਂਤਾਂ ਤੇ ਆਤਮਕ ਬਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹਨ ।

ਲੇਡੀ ਲੋਗਨ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਨਾ ਜਾਵੇ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਨਿਤ ਝੰਜੋੜ ਰਹੀ ਸੀ । ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਰੁਕਦਾ। ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੇਡੀ ਲੋਗਨ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ:

'ਐ ਲੇਡੀ, ਉਸ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਦੇ ਜਾਣਦੀ ਸੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚਿਰੋਕਣਾ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ । ਜੇ ਕਿਧਰੇ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਮੈਦਾਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਵੇਂ ਹੀ ਮਾਰਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨੂੰ । ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਵੈਮਾਨ ਕੁਝ ਮੋਹਰਾਂ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ ਵੇਚ ਸਕਦਾ ।' ਐਸੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮਾਂ ਦੀ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਅਸਰ । ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣਾ ਹਰ ਮਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ।

ਮਹਾਰਾਣੀ ਆਪ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰੀ ਡੂੰਘੀ ਘਿਰਣਾ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਅੰਞਾਣਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੋਵੇਂ ਭੁਗਤ ਰਹੇ ਹਾਂ । ਜੋ ਖ਼ਤ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੇ ਸੁੰਮਨ ਬੁਰਜ ਵਿਚੋਂ ਹੈਨਰੀ ਲਾਰੰਸ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਉਹ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਪੀੜਾ ਦਾ ਸੂਚਕ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਪਰ ਗ਼ਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਇਕ ਸਖ਼ਤ ਚਪੇੜ ਵੀ ਹੈ। ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸਨ: ‘ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਝੇ ਰਾਜ ਕਿਉਂ ਸਾਂਭਦੇ ਹੋ । ਜ਼ਾਹਰਾ ਹੋ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ! ਨਾਲੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਹਰਫ਼ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਨਾਲੇ ਕੈਦ ਕਰਦੇ ਹੋ । ਮੇਰੀ ਅਦਾਲਤ ਕਰੋ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੰਦਨ ਫਰਯਾਦ