ਸੰਧੂਰੀ ਤੇ ਬੈਹਤੀ ਅੰਬਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਨਾਮਾਤਰ ਹੀ ਫਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਛੱਡ ਕੇ ਝਾੜ ਦਿੰਦੇ। ਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਪਹੁ ਫੁਟਾਲਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਕੋਇਲ ਦੀ ਕੂਕ ਘਾਟੀ 'ਚ ਗੂੰਜਣ ਲਗਦੀ। ਬੱਚੇ ਸ਼ਾਹ ਵੇਲਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਬਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਬਹਿੰਦੇ। ਉੱਥੇ ਮੰਜੀ ਡਾਹ ਕੇ ਅੰਬਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ। ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ, ਨਾਲ-ਨਾਲ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਜਾਂਦੇ। ਤੋਤੇ ਤਾਂ ਸੰਧੂਰੀ ਅੰਬ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਨ। ਤੰਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਅੰਬਾਂ 'ਤੇ ਆ ਬਹਿੰਦੀਆਂ। ਤੋਤੇ ਖਾਂਦੇ ਘੱਟ, ਪਰ ਟੁੱਕ-ਟੁੱਕ ਹੇਠਾਂ ਜਿਆਦਾ ਸੁਟਦੇ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਟੈਕਰੀ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅੰਬ ਘਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ। ਬਾਲਟੀ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਅੰਬਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਬਾਲਟੀਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ। ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਪੱਕੇ ਅੰਬ ਚੂਪੇ ਜਾਂਦੇ। ਮਗਰੋਂ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਵੱਖਰੀ ਟਕਰੀ ਵਿਚ ਅੰਬਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਠਲੀਆਂ ਤੇ ਛਿੱਲੜ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਹੜੇ ਮਗਰੋਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਡੰਗਰ ਛਿਲਕੇ ਬੜੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ। ਗੁਠਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਬਰਸਾਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਖ਼ਤ ਗੁਠਲੀਆਂ 'ਚ ਅੰਬ ਦੇ ਪੌਦੇ ਉਗ ਆਉਂਦੇ। ਬੱਚੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਲੈਂਦੇ। ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਨਰਮ ਪਈ ਗੁਠਲੀ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਛਿਲਕਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ। ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਇਕ ਪਾਸਾ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਰਗੜ ਕੇ ਪੀਪਨੀ ਬਣਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਘਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਧੋਅ ਕੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਫੂਕ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ 'ਮਾਉਥ ਆਰਗਨ ਵਰਗੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ। ਬੱਚੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀਪਨੀਆਂ ਵਜਾ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ। ਛੁੱਟੀਆ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਿਆਂ-ਹੁੰਦਿਆਂ ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਵੀ ਲਗਭਗ ਖ਼ਤਮ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵਿਚ ਮੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੀਰੇ ਵੀ ਬੀਜੇ ਜਾਂਦੇ। ਪਹਾੜੀ ਮੋਕੀ ਤੇ ਖੀਰਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ। ਬਣਾਉਟੀ ਖਾਦਾਂ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਖੇਤਾਂ 'ਚੋਂ ਖੀਰੇ ਲੈ ਆਉਂਦੇ। ਨਾਲ ਗਲਗਲਾਂ ਵੀ। ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕੁਝ ਬੱਚੀਆਂ ਖੀਰਿਆਂ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਕੱਟ ਕੇ, ਲੂਣ ਲਗਾ ਕੇ ਰਗੜਦੀਆਂ। ਝੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੌੜਾਪਣ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਦਾਅ ਕੱਟ ਕੇ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦਾ ਹਰੀ ਮਿਰਚ ਵਾਲਾ ਪੀਸਿਆ ਨਮਕ ਛਿੜਕਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਉੱਤੇ ਗਲਗਲ ਨਿਚੋੜ ਕੇ ਸਲਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਜ ਸਲਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਡੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸਟਾਫ਼ ਮੈਂਬਰ ਮਿਲ ਬੈਠ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਲੁਤਫ਼ ਉਠਾਉਂਦੇ।

ਪਹਾੜੀ ਮੱਕੀ ਮਿੱਠੀ ਹੁੰਦੀ। ਮੱਕੀ ਨੂੰ ਮਿਜਰਾ ਪੈਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਦਾਣੇ ਪੈ ਜਾਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੁੰਦਾ। ਫਿਰ ਮੱਕੀ ਦੇ ਦੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਚ ਭੁੰਨ ਕੇ,