ਕੇ ਏਕ ਆਸ਼ਰਮ ਮੇਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਵਹਾਂ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਹਮਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਕੇ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਦੇ ਚਰਣ ਮੇਂ ਗਿਰ ਕਰ ਆਪ ਬੀਤੀ ਸੁਨਾ ਡਾਲੀ। ਬਸ ਉਨ੍ਹੇਂ ਨੇ ਤੇ ਹਮਾਰਾ ਕਾਇਆ ਕਲਪ ਹੀ ਕਰ ਡਾਲਾ। ਹਮੇਂ ਕਿਆ ਸੇ ਕਿਆ ਬਨਾ ਦਿਆ। ਹਮੇਂ ਨਯਾ ਨਾਮ, ਨਯਾ ਰੂਪ ਨਯਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੀਆ। ਵਹੀਂ ਰਹਿ ਕਰ ਹਮਨੇ ਗੀਤਾ, ਰਾਮਾਇਣ ਸਭੀ ਕੰਠਸਥ ਕਰ ਲੀਏ। ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਤੋਂ ਅਪਨੀ ਕਾਂਟੇ ਕੀ ਥੀ। ਜੋ ਏਕ ਬਾਰ ਪੜ੍ਹ-ਸੁਨ ਲੀਆ, ਵਹ ਸਮਝੋ ਇਸ ਦਿਮਾਗ ਮੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੇ ਲੀਏ ਟੋਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਵ ਕਿਆ ਥਾ ਕਿ ਲੋਂਡੀਉਂ ਕੇ ਚੱਕਰ ਮੇਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੇਂ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਪਾਏ ਥੇ।

ਵਹੀਂ ਆਸ਼ਰਮ ਮੇਂ ਰਹਿ ਕਰ ਹਮਨੇ ਸਭੀ ਕਰਮਕਾਂਡ ਸੀਖੇ। ਫਿਰ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਕੇ ਲਗਾ ਕਿ ਹਮਾਰੀ ਸ਼ਿਕਸ਼ਾ-ਦੀਕਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਤਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਝੇ ਹਿਮਾਚਲ ਮੇਂ ਚਲ ਰਹੀ ਅਪਨੇ ਹੀ ਆਸ਼ਰਮ ਕੀ ਏਕ ਸ਼ਾਖਾ ਕੀ ਗੱਦੀ ਸੌਂਪ ਦੀ। ਵਹਾਂ ਭੀ ਕੁਝ ਦੇਰ ਰਹਾ। ਪਰ ਕਿਆ ਬਤਾਉਂ ਮਾਸਟਰ ਜੀ, ਯੇ ਸਾਲੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤੋਂ ਮੇਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈਂ। ਇਨ ਕੇ ਭੀ ਏਕ ਬਾਰ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਏ ਨਾ ਤੇ ਯੇ ਸਾਲੀ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਪੀਛੇ-ਪੀਛੇ ਆਤੀ ਹੈਂ। ਤਲੀ ਪਰ ਰੱਖ ਕੇ। ਅਬ ਭਲਾ ਕੈਸੇ ਰੋਕੋ ਕੋਈ ਅਪਨੇ ਆਪਕੇ। ਹਮ ਬਾਹਰ ਸੇ ਦੇਖਨੇ ਮੇਂ ਯੋਗੀ ਬਨ ਗਏ ਪਰ ਮਨ ਸਾਲਾ ਭੋਗੀ ਹੀ ਰਹਾ। ਜਬ ਤਕ ਆਦਮੀ ਮੇਂ ਮਰਦਾਨਗੀ ਹੈ ਨਾ, ਯੇ ਸਾਲੀ ਭਗਤੀ-ਪੂਜਾ ਸਬ ਬਕਵਾਸ ਹੈ। ਬਚਨਾ ਭੀ ਚਾਹੇ ਤੇ ਲੋਗ ਬਚਨੇ ਨਹੀਂ ਦੇਤੇ। ਬਸ ਇਸੀ ਕਮਜ਼ਰੀ ਕੇ ਕਾਰਨ ਵੇ ਗੋਦੀ ਭੀ ਛੱੜਨੀ ਪੜੀ। ਮੈਂ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਕੇ ਦੀਏ ਅਪਨੇ ਬਚਨ ਪਰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਉਤਰ ਸਕਾ ਥਾ।" ਕਥਾਵਾਚਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦਸਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਰੇਦਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। "ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਸਿੱਧੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਐ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਗਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ?"

"ਨਹੀਂ ਸਾਬ੍ਹ, ਕੋਈ ਸਿੱਧੀ-ਸੁੱਧੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਮਾਰਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਤਕੜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਏ। ਕਿਆ ਅਨਪੜ੍ਹ, ਕਿਆ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਔਰਤੋਂ ਖ਼ੁਦ-ਬ-ਖ਼ੁਦ ਚਲੀ ਆਤੀ ਹੈਂ। ਕਿਸੀ ਕੇ ਔਲਾਦ ਚਾਹੀਏ, ਕਿਸੀ ਕਾ ਪਤੀ ਨਾਮਰਦ। ਕਿਸੀ ਕਾ ਪਤੀ ਫੌਜ ਮੇਂ। ਕਿਸੀ ਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੇਂ, ਕਿਸੀ ਕਾ ਕਹੀਂ ਔਰ ਮੂੰਹ ਮਾਰਤਾ ਹੈ। ਕਿਸੀ ਕੀ ਯੂੰ ਹੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ ਤੇ ਕਿਸੀ ਕੇ ਏਕ ਸੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਾ ਚਸਕਾ। ਸਭੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀ ਕੈਟਾਗਰੀ ਹੈ। ਆਪਨੀ ਮਰਜ਼ੀ ਸੇ, ਕੋਈ ਜ਼ੋਰ- ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ। ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸਭੀ ਕੁਝ ਨਿਉਛਾਵਰ ਕਰਨੇ ਕੇ ਤਿਆਰ। ਇਸ ਕਾਮ ਨੇ ਬੜੇ-ਬੜੇ ਰਿਸ਼ੀਓਂ-ਮੁਨੀਓਂ ਕੀ ਤਪੱਸਿਆ ਭੰਗ ਕਰ ਡਾਲੀ। ਦੇਵੀ- ਦੇਵਤਾ ਡੋਲ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਾ ਮਿੱਤਰ ਜੈਸੇ। ਫਿਰ ਹਮ ਕਿਆ ਚੀਜ ਹੈਂ ਭਲਾ। ਅਬ ਤੋਂ ਯਹੀ ਸੋਚਤਾ ਹੂੰ, ਕਿਸੀ ਕੀ ਆਤਮਾ ਕੇ ਤੜਵਾਨਾ ਅੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਅਗਰ ਹਮ ਕਿਸੀ ਕਾ ਐਸੇ ਹੀ ਭਲਾ ਕਰ ਸਕਤੇ ਹੈਂ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਸਹੀ। ਅਗਰ ਕੋਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸੇ ਆਤਾ ਹੈ. ਸੋ ਬਾਰ ਆਏ। ਹਮਾਰੀ ਔਰ ਸੇ ਕਈ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ। ਅਪਨਾ ਸ਼ੌਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਕੀ ਤਸੱਲੀ