ਕੇ ਮੈਂ ਗੁਣਗੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰਮ ਜਾਂਦੀ ਐ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬੇਸਰੀ ਤੇ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਬਸ ਈਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾੜਾ-ਮੋਟਾ ਅਭਿਆਸ ਹੋਈ ਗਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਔਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਦਿਲ ਲਾਈ ਕੇ ਵੀ ਤਰਜ ਦੀ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਬੇਸਰੀ ਤੋਂ ਧੁਨ ਕੱਢਦਿਆ ਬਾਕੀਆਂ ਦਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨੀ ਪਤਾ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਐ। ਮਿੰਨੂੰ ਬੜਾ ਚੰਗਾ-ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ।"

ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਇੰਜ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਕੱਕੂ ਪਾਸ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਬੜਾ ਉਦਾਸ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਕੇ ਦੱਸਾਂ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਬੀਮਾਰ ਐ।"

"ਸਾਥੀ, ਕਿਹੜਾ ਸਾਥੀ?" ਮੈਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟ੍ਰਾਂਜਿਸਟਰ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਪਿਆ। ਚਲਦਾ-ਚਲਦਾ ਇਕਦਮ ਬੰਦ ਹੋਈ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਹਾ ਵੱਡੇ ਵੀਰੇ ਹੱਥ। ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ, ਕੁਝ ਦਿਨ ਚਲਿਆ ਹਾ, ਵਿਗੇ ਬੰਦ ਹੋਈ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਅਧੂਰਾ। ਈਦਾ ਅਮਲ ਜਿਹਾ ਹੋਈ ਗਿਆ ਮਿਨੂੰ। ਰਾਤੀ ਸੋਦਿਆਂ ਵੀ ਸਰਾਣੇ ਰੱਖੀ ਲੈਨਾ। ਕਈ ਵਾਰੀਆਂ ਸੁਣਦਿਆਂ- ਸੁਣਦਿਆਂ ਅੱਖ ਲੱਗੀ ਜਾਂਦੀ। ਟ੍ਰਾਂਜਿਸਟਰ ਮੱਧਮ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬਲਦਾ ਰੋਂਦਾ। ਸਵੇਰ ਤਾਈਂ ਸੈੱਲ ਮੁਕੀ ਜਾਂਦੇ। ਫਿਰੀ ਇਹ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਈਆਂ ਈ ਕਿਤੇ ਗਰਮ ਹੋਈਕੇ ਈਦਾ ਟਾਂਕਾ-ਟੁਕਾ ਪਿਘਲੀ ਗਿਆ ਹੋਊ ਜਾ ਕੋਈ ਪੁਰਜਾ ਸੜੀ ਗਿਆ ਹੋਣਾ। ਵੀਰਾ ਮੁੜੀ ਕੋ ਲਈ ਗਿਆ ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰੇ। ਪਰ ਮੋੜੀ ਲਿਆਇਆ ਤੇ ਗਲਾਂਦਾ, ਜਿੰਨੇ ਪੈਹੇ ਇਦੀਆ ਮੁਰੰਮਤਾ ਨੂੰ ਲਗਣੇ, ਉਨ੍ਹੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਨਵਾਂ ਟ੍ਰਾਂਜਿਸਟਰ ਆਈ ਜਾਣਾ। ਨਵਾਂ ਖਰੀਦਣ ਜੰਗੀ ਹਾਲੇ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੈ ਨੀ।" ਬੜਾ ਮਾਯੂਸ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕੁੱਕੂ ਮੈਨੂੰ।

ਫਿਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਉਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅੱਥਰੂ ਰੁਕਣ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈਂਦੇ। ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਾਕੇਟ ਟ੍ਰਾਂਜਿਸਟਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਉਣ ਤੁਸਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇਹ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੋਗ। ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਦੁਆਗਾਂ। ਭੁੱਲਿਉਂ ਨਾ ਇਸ ਰੱਬ ਦੇ ਮਾਰੇ ਨੂੰ। ਮੈਤੋਂ ਤਾਂ ਨੀ ਕੁਤੋਂ ਜਾਈ ਹੋਣਾ। ਟੈਮ ਕੱਢੀ ਕੇ ਇਸ ਗਰੀਬੜੇ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦੇਈ ਦੇਣੇ। ਏਸ ਮਾਹਤੜੇ ਤੇ ਇੰਨੀ ਕੁ ਮੇਹਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੇ ਰੈਣਾ।" ਕੁੱਕੂ ਦੇ ਭਰੇ ਗੱਚ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਇਹ ਦਰਦ ਭਿੱਜੇ ਸ਼ਬਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸੀ।

ਐਤਕੀਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਖ਼ੁਦ-ਬ-ਖ਼ੁਦ ਉਸੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ ਸਨ। ਮੈਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲ ਕੇ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਪੁੱਜਾ। ਕੁੱਕੂ ਨੀਵੀਂ ਛੱਤ ਤੇ ਨੀਵੇਂ