ਅੱਜ ਕੀਆਂ ਰਸਤਾ ਭੁਲੀਗੇ ਤੁਸੀਂ। ਇਸ ਗਰੀਬੜੇ ਦੀ ਕੀਆਂ ਯਾਦ ਆਈ ਗਈ। ਇੰਨੇ ਸਾਲ ਹੋਈਗੇ। ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ-ਸਾਰ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਨਾ ਲਈ। ਮੈਂ ਤੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖੀ ਲਿਆ ਹਾ ਕਿ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭੁਲਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਖ਼ਬਰੇ ਮੈਂ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਰ ਮਾਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਰੰਗ, ਸੁਨੇਹੇ ਘੱਲੇ, ਜੇ ਕੁਤੇ ਮਿਲਣ ਦਾ ਗਲਾਇਉ ਕੁੱਕੂ ਬੜਾ ਚੇਤੇ ਕਰਦਾ ਪਰ ਕੁਨੀ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਦਿੱਤੀ।"
ਕੁੱਕੂ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਭੁੱਲ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਚੰਗਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਜਾ, ਨਾਲੇ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਆਂ।" ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ । ਕੁੱਕੂ ਦੇ ਗੰਭਰੂ ਭਤੀਜੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਘੜੇ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਚਾਹ ਲੈ ਆਇਆ। ਕੁੱਕੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਦਾਇਤ ਕੀਤੀ, "ਓਏ ਪੋਲੋਂ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਸਕੂਲੇ ਤੂੰ ਜਾਨਾਂ, ਉਥੇ ਪੜ੍ਹਾਂਦੇ ਹੋ। ਇਨੀ ਬਰਗਾ ਮਾਸਟਰ ਨੀ ਮੁੜੀ ਕੇ ਆਇਆ ਇਸ ਸਕੂਲੋਂ। ਜਿਹੜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੀਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਣੀ ਗਈ। ਜਧਾੜੀ ਤਾਂ ਤੂੰ ਜੰਮਿਆ ਬੀ ਨਹੀਂ ਹਾ। ਜੰਮਣਾ ਕੁੱਝ ਹਾ। ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਦਾ ਬਿਆਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।" ਇਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਹੱਸ ਪਿਆ ਸੀ।
"ਇਹ ਪੂਰਨੇ ਦਾ ਪੁੱਤ ਐ?" ਮੈਂ ਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।
"ਆਹੋ ਜੀ ਉਦਾ ਹੀ ਲਾਡਲਾ ਐ। ਮੇਰੀ ਸੇਬਾ ਕਰਦਾ।" ਪੂਰਨ, ਕੱਕੂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਉਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਹਟ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਭਲਵਾਨੀ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਰਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਬੇ ਠੁਕਠੁਕੀਏ ਪਾਸ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਦਾਅ ਪੇਚ ਸਿੱਖਣ ਆਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
"ਪੂਰਨ ਕੀ ਕਰਦਾ ਐ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ?"
"ਕਰਨਾ ਕੇ ਐ ਜੀ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਾਂਭੀਓ ਉਨੀ। ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਆਪਣਾ ਸੁਣਾਗੇ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕੁੱਥੇ ਪੋਸ਼ਟਿੰਗ ਐ। ਬਿਆਹ ਹੋਈ ਗੋਆ। ਬੱਚੇ ਕਿੰਨੇ ਨੇ। ਕੇ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸੁੱਖੀ-ਸਾਂਦੀ ਨੇ। ਕੇ ਸ਼ੁਗਲ ਚਲਦਾ। ਇੱਥੋਂ ਜਾਈ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀਆਂ ਦੀ ਲੰਘੀ।" ਕੁੱਕੂ ਨੇ ਆਦਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਕੇ ਹੀ ਸਾਹ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
"ਨਾ ਦੱਸੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਜੀ ਕਦੇ ਨੀ ਕੀਤਾ। ਚਲੇ ਮਹਾਤੜੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਈ ਲਈ ਲੱਗ। ਮਰੀ ਗਿਆ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਾ। ਆਪਣੇ ਬਿਆਹੇ ਤੇ ਈ ਚੇਤਾ ਕਰੋ ਲੈਂਦੇ। ਇਨੇ ਨਿਰਮੋਹੀ ਹੋਈਗੇ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਈਕੇ।"
"ਸੱਚੀਂ ਕੁੱਕੂ, ਜਿਹੜਾ ਮੋਹ ਪਿੰਡ 'ਚ ਮਿਲਦਾ ਨਾ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਾਰੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਬਿਜੀ, ਬਿਨਾਂ ਮਤਲਬ ਦੇ ਕੋਈ ਨੀ ਬੋਲਦਾ ਨਾ ਬੁਲਾਂਦਾ ।"
"ਬਸ ਫਿਰੀ ਤੁਸੀਂ ਬੀ ਹੋਈਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਬਰਗੇ ਈ ਨਾ। ਤੁਹਾਡੇ
