20. ਗਲ ਦੀ ਗਾਨੀ

ਮੈਂ ਸਕੂਲੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰਾ ਨਾ ਲਾਉਂਦਾ। ਬੱਸ ਕੁੰਡੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ। ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਲਾਈ ਗੜਵੀ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਇਹ ਦੁੱਧ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਦੁਕਾਨ ਵਾਲੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲੋਂ ਗਾੜ੍ਹਾ ਤੇ ਸਵਾਦ ਦਾ ਵੀ ਫ਼ਰਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਮੈਂ ਛੁੱਟੀ ਮਗਰੋਂ ਕਮਰੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਵਿਹੜੇ 'ਚ ਤਾਸ਼ ਖੇਡਦੀ ਟੋਲੀ ਲਾਗੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਮਗਰੋਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਪਰ ਕਮਰੇ 'ਚ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਮਰੇ ਦਾ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਹੀ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਫ਼ਰਸ਼ 'ਤੇ ਝਾੜੂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਬਿਸਤਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਹਿ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੰਧਰ-ਉਧਰ ਖਿਲਰੇ ਪਏ ਮੇਰੇ ਕੈਪੜੇ ਹੁਣ ਰੈਸੀ 'ਤੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜੂਨ ਹੀ ਬਦਲ ਗਈ ਸੀ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂਜ ਸੰਵਾਰ ਕੇ ਫੱਟੀ 'ਤੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਿਹੜੇ ਹੁਣ ਪਛਾਣੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਾ ਰਹੇ। ਚੋਪਲਾਂ, ਬੂਟ ਕਮਰੇ ਦੇ ਇਕ ਕੈਨੇ ਵਿਚ ਟਿਕਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਦੀ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਨੁਹਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸਸਪੰਜ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੌਣ ਕਰ ਗਿਆ? ਇਹ ਸੁਘੜ ਤੇ ਸੁਨੱਖੇ ਹੱਥ ਕਿਹੜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕਮਰਾ ਹੁਣ 'ਘਰ' ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਕਮਰਾ ਇਕ ਅਨੱਖੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਮੈਨੂੰ।

ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਸੀ। ਖੂਹ 'ਤੇ ਭੀੜ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਲਾਟੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਉਥੇ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਗਰ-ਮਗਰ ਉਸ ਦੀ ਪੈੜ ਨਪਦੀ ਗੋਰੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਪਈ ਸੀ। ਸਿਰ 'ਤੇ ਘੜਾ ਚੁੱਕੀ। ਕੱਛ ਵਿਚ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜਿਆ ਦੀ ਪੇਡ ਚੁੱਕੀ। ਭਰਾ-ਭੈਣ ਵਿਚ ਕੁੱਝ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਹੋਈ। ਲਾਟੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਮਾਸਟਰ ਜੀ, ਭੈਣ ਦੇਗ, ਗੋਰੀ ਗਲਾਂਦੀ, ਮਾਸਟਰਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਇਧਰ ਲਈ ਆ... ਮੈਂ ਈ ਧੋਈ ਦਿੱਗੀ।"

"ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਗੱਲ ਨੀ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਧੇਣ ਦਿਓ ਦੇ ਪੈਂਟਾਂ ਤੇ ਕਮੀਜਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਹਨ।"

ਖੂਹੇ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਖੜਤੀ ਕੰਪੜਿਆਂ ਦੀ ਗੰਢ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਗੋਰੀ ਲੱਗਭਗ ਚੀਕਦਿਆਂ ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਵਿਚ ਬਲ ਪਈ ਸੀ, "ਲਾਟੀ, ਤਿੰਨ੍ਹ ਗਲਾਇਆ ਨੀ ਕੱਪੜੇ ਲਈ ਕੇ ਆ।"

ਭੈਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਲਾਟੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਗਿੱਲੇ ਕੱਪੜੇ ਖੋਹ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਨਹਾ-ਧੋ ਕੇ ਚੁਬਾਰੇ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਕੇ ਲਾਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਵੱਲ ਹੱਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੋਰੀ ਕੈਪੜੇ ਧੋਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਲਾਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਲਈ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤ ਦੀ