ਮਗਰ ਤੁਰਦੀ ਪਈ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘੜਾ ਸਿਰ 'ਤੇ ਆੜ ਬਾਲੇ ਛੱਡ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਲਹਿਰਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਮਟਕ-ਮਟਕ ਤੁਰਦੀ। ਅੱਗੇ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਲਾਗੇ ਜਾ ਕੇ ਰਸਤਾ ਕੂਹਣੀ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਉਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਕੂੰਜਾਂ ਦੀ ਡਾਰ ਅੱਖੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਗੋਰੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਚੁਬਾਰੇ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੁੰਨਾਂ। ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਮਗਰ ਚਲਦੀ-ਚਲਦੀ ਕੂਹਣੀ ਮੋੜ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਪਿੱਛੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਪਲਟ ਕੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖਦੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਝਟਕਾ ਜਿਹਾ ਦੇ ਕੇ ਧੌਣ ਮੋੜੀ। ਤੁਰਦੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਠੁਕਰ ਵੱਜੀ। ਉਸਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜ ਗਿਆ, ਸੰਭਲਦਿਆਂ-ਸੰਭਲਦਿਆਂ ਵੀ ਘੜਾ ਪਥਰੀਲੀ ਖੇਡ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਠਿਕਰੀ-ਠਿਕਰੀ ਹੈ ਗਿਆ। ਉਹ "ਉਈ ਮਾਂ" ਕਹਿ ਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਉਹਲੇ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਗੋਰੀ ਲਾਟੀ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਆਈ ਤਾਂ ਲਾਟੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਪਰ ਆ ਗਈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਲਾਂਭਾ ਦਿੰਦੀ ਹੋਈ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਤੁਹਾਡੇ ਕਰੀਕੇ, ਕੱਲ੍ਹ ਮੇਰਾ ਘੜਾ ਭੱਜੀ ਗਿਆ- ਪਤਾ ਏ ਮਿਨੂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਝਿੜਕਾਂ ਪਈਆਂ, ਘਰ ਜਾਈਕੇ ।"

"ਆਹੋ ਜੀ, ਕਸੂਰ ਆਪਣਾ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਮੇਰਾ। ਫਿਰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਕਰੋ ਨਾ।" ਮੈਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

"ਫਿਰੀ ਤੁਸੀਂ ਬੀ ਚੁਬਾਰੇ 'ਤੇ ਮਤ ਬੈਠਿਆ ਕਰ ਨਾ ।" ਕਹਿੰਦਿਆ ਗੋਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰੇ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਅਨਾਰ ਵਾਂਗ ਸੁਰਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਖਾਲੀ ਗੜਵੀ ਫੜਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਘੁੱਟ ਕੇ ਝਟਪਟ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੁੱਟ ਕੇ ਫੜ ਲਿਆ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਛੁਡਾ ਲਿਆ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਜਾਂਦੀ-ਜਾਂਦੀ ਬਲ ਗਈ ਹੋਵੇ, 'ਜੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਘੁੱਟ ਕੇ ਨਾ ਫੜਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਈਆਂ ਈ ਨਿਕਲੀ ਜਾਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੇ 'ਚੋਂ।" ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੋਰੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪੌੜੀ ਉਤਰ ਕੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਡ ਗਈ ਸੀ ਖੂਹ ਵੱਲ।

ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਟੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਗੋਰੀ ਵੀ ਉਥੇ ਤਿਤਲੀ ਵਾਂਗ ਮੰਡਰਾ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਇੰਨੀ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ ਕਿ ਕੁਸਮ ਚਾਹ ਬਣਾਉਂਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਦੇਣ ਲਈ ਆ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਖੂੰਜੇ ਵਿਚ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ। ਮੈਂ ਜੇ ਸੋਟੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਬੜੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਪਰ ਉਹ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੱਖਾਂ ਪਾ ਕੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਭਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਖਿੰਡਣ ਕਰਕੇ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵੀ ਬਿੜਕ ਜਾਂਦੀ। ਮੈਂ ਕਹਿਣਾ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਹੁੰਦਾ, ਦੱਸ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਕਮਰੇ 'ਚ ਬੈਠੀ ਰਹਿੰਦੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਉਸਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਗੱਲਾ