21 ਬੇਗਾਨੀ ਬਾਦੀ ਮੇਂ...

ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਕੜਾਕੇਦਾਰ ਠੰਡ ਸੀ। ਬਾਹੂਕਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਬੇਟੀ ਕੁਸਮ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ। ਉਂਝ ਤਾਂ ਕੁਸਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚੌਥਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਮਾਨ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ੰਟੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਜਾਣ ਕਰਕੇ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਮੇਰੀ ਹਰ ਗੋਲ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਦਾ ਕੋਈ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ । ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਬਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ । ਬਾਰਾਤ ਦੇ ਸੁਆਗਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਦਾਈ ਤੱਕ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮੈਂ ਵੇਖਣਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਰਗੇ ਮਾਹੌਲ ਤੇ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਭ ਕੁੱਝ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰੁਮਾਂਚਕਾਰੀ ਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਸੀ।

ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਡੀ.ਸੀ.ਐਮ. ਯਾਨੀ ਦਾਲ ਚੱਲ ਮਾਣੀ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਮੇ ਵੱਲੋਂ ਸੈਂਡ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਬਰੇੜੀਆਂ ਵੀ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮਾਂਈਏ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਰਾਤ ਨੇ ਸ਼ਾਮੀ ਚਾਰ ਵਜੇ ਪੁੱਜਣਾ ਸੀ। ਪੈਦਲ ਸਵਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ। ਹਿਮਾਚਲ ਤੋਂ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦੀ ਠਹਿਰ ਸੀ ਬਰਾਤ ਦੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ। ਬਰਾਤ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਰੁਕਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਰਾਤ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਰਾਤ ਵੀ ਲਗਭਗ ਪੰਝੀ-ਤੀਹ ਕੈਹ ਪਹਾੜ, ਸੁੱਕਾ ਦਰਿਆ (ਸਵਾਂ) ਤੋਂ ਫਿਰ ਮੀਲਾਂ ਲੰਮੀ ਪੱਥਰੀਲੀ ਖੱਡ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਪੁੱਜੀ ਸੀ। ਦੁਲ੍ਹਾ ਖਾਸੇ ਵਿਚ ਸੀ ਸਰਬਾਲੇ ਨਾਲ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਸਨ ਤੇ ਬਾਕੀ ਪੈਦਲ। ਖਾਸੇ (ਸ਼ਾਹੀ ਸਵਾਰੀ ਵਰਗੀ ਪਾਲਕੀ। ਨੂੰ ਕਹਾਰਾਂ ਨੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਰਾਤ ਦੀ ਠਹਿਰ ਮੇਰੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇਕਦਮ ਬਗਲ ਵਾਲੇ ਜੰਜ ਘਰ ਵਿਚ ਸੀ।

ਮੈਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀ.ਟੀ. ਦੇ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿਚ ਨਾ ਸਿਰਫ ਜੰਝ ਘਰ ਦਾ ਚੁਗਿਰਦਾ ਸਾਫ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਜੰਝ ਘਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਪਥਰੀਲਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਸਮਤਲ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਪੰਜ-ਛੇ ਫੁੱਟ ਚੋੜੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਮੋਟੇ ਪੱਥਰ ਹਟਵਾ ਕੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਲੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੰਗੋ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਮੋੜ ਮੁੜਦਿਆਂ ਹੀ ਖੇਡ ਗੋਹਰੇ (ਭੰਗ ਗਲੀ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੇ ਬੇਰੀ ਤੇ ਗਰੂਨਿਆਂ ਦੀਆ ਝਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਗੱਡ ਕੇ ਦੇਰਾਂ ਪਾਸਿਓ ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਤਿਆਰ