ਇਹ ਲੋਕ ਕਲਾ ਕਲੇਸ਼, ਛਲ ਫਰੇਬ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣੀ ਲੋਚਦੇ ਸਨ ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ, ਤੰਗ ਰਸਤਿਆਂ, ਤੰਗ ਮਕਾਨਾਂ ਗਲ ਕੀ ਤੰਗ ਭਰੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੇ ਥੁੜਾ ਮਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਤੰਗ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਕੰਜੂਸ ਪਰਵਿਰਤੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਮਨ ਵਿਚ ਖੋਟ ਤੇ ਤੰਗ ਦਿਲੀ ਵਿਖਾਉਣ ਲਗਦੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 'ਜੀਨਸ' ਨੇ ਵੀ ਕਬੂਲ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਲਾਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਢਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਲੋਕ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੁਸ਼ਕ, ਚੁਸਤ ਜਾਂ ਮਤਲਬ ਪ੍ਰਸਤ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਹੇ ਜਾ ਸਕਦੇ।

ਜਿਵੇਂ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਖੜ੍ਹਤੇ ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ, ਰੋਗੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਲਹਿਲਹਾਉਂਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਰੁਹਾਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਠੀਕ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਫੌਜੀ ਹੰਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਟਿਕ ਰਹੇ। ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੌਰਾਨ ਹਰ ਸਮੇਂ ਖਿਝੀ ਤਪੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਚਰਨੀ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਵੀ ਹੁਣ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਜੁਗਨੂੰਆਂ ਵਾਂਗ ਟਿਮਟਿਮਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਨਵਾਂ ਪੱਕਾ ਘਰ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ। ਇਕਲੌਤੀ ਬੇਟੀ ਬਾਲੂ ਦੇ ਹੱਥ ਪੀਲੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ। ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ। ਬਸ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਕ ਸੁਪਨਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਸੰਯੋਗ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜੰਗਲਾਤ ਮਹਿਕਮੇ ਨੇਂ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਤੇ ਲਾਈ ਦਫਾ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਹਟਾ ਲਈ ਸੀ। ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਖੈਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੈੜ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੰਜੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਵਢਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਜੰਗਲ ਤੇ ਅੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਬੈਠੇ ਕਈ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਖੈਰਾਂ ਲਈ ਫੌਜੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਫੌਜੀ ਨੂੰ ਅਜੇ ਮਨਪਸੰਦ ਰੇਟ ਨਹੀ ਸੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਠੇਕੇਦਾਰ ਮੁੜ ਗਏ ਸਨ।

ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਇਕ ਠੇਕੇਦਾਰ ਆਇਆ। ਫੌਜੀ ਤੋਂ ਉਮਰ ਵਿਚ ਛੋਟਾ। ਮੋਟਾ ਸਰੀਰ। ਸਿਰ ਗੰਜਾ। ਲੂੰਬੜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚਲਾਕ ਅੱਖਾਂ। ਬਾਹਾਂ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਰਿੱਛ ਵਰਗੇ ਸੰਘਣੇ ਵਾਲ। ਸੂਟੇਡ-ਬੂਟੇਡ। ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਬੜੇ ਸਲੀਕੇ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਿਛੋਕੜ ਵੀ ਉਸੇ ਪਹਾੜ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਫੌਜੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਬੋਲਿਆ ਸੀ, "ਫੌਜੀ ਸਾਬ੍ਹ ਉਂਜ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਇਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਮਾਸਟਰ ਹਾਂ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਖੈਰਾਂ ਦਾ