ਵਪਾਰ ਵੀ ਕਰਦ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿਮਾਚਲ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੀਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਲੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਖਰੀਦੇ ਹੋਏ ਨੇ। ਆਪਣਾ ਅਸੂਲ ਹੈ। ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਜੋ ਵੀ ਜੁਬਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਤੇ ਪੂਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹਾਂ। ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਕਦਮ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੈ ਮੇਰਾ ਕੰਮ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਪੇਮੈਂਟ ਮਿਨਤਾਂ ਕਰਾ-ਕਰਾ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣਾ ਤਾਂ ਇਸ ਹੱਥ ਲੈ, ਉਸ ਹੱਥ ਦੇ ਵਾਲਾ ਸੌਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਕੋਈ ਰਗੜਾ ਨਾ ਝਗੜਾ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ ਫੌਜੀ ਸਾਬ੍ਹ ਕਿਸ ਰੇਟ ਤੇ ਖ਼ੈਰ ਵੇਚਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਤੁਹਾਡਾ?"

ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀਆਂ ਲੱਛੇਦਾਰ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਫੌਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਠੇਕੇਦਾਰ ਜੀ, ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਦੋ ਸੌ ਰੁਪਏ ਫੁੱਟ ਪੁਗਦਾ ਹੈ, ਇਤੋਂ ਨਵਾਂ ਪੈਹਾਂ ਘੱਟ ਨੀ ਵੱਧ ਨੀ।"

"ਭਾਈ ਸਾਬ੍ਹ ਜੀ, ਦੋ ਸੌ ਰੁਪਿਆ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੇਟ ਤਾਂ ਹਾਲੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ ਚਲਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।"

"ਮੈਂ ਗਲਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਸਾਡਾ ਮਾਲ ਵੀ ਤਾਂ ਦਿੱਖੋ ਨਾ, ਕਈ ਸੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਟਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖ਼ੈਰ ਕੀ ਪੂਰੀ ਸਿਆਹੀ (ਕੱਥਾ) ਹੀ ਐ, ਨਿਰਾ ਸੋਨਾ ਜਨਾਬ।"

"ਨੋ ਡਾਊਟ ਫੌਜੀ ਸਾਬ੍ਹ, ਮਾਲ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਇਕਦਮ ਏ ਵਨ ਐ, ਪਰ ਰੇਟ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।"

"ਸਾਡੀ ਤਾਂ ਇਕੋ ਗੱਲ ਐ ਜੀ, ਜੇ ਪੁਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ। ਕੋਈ ਜਬਰਦਸਤੀ ਵਾਲਾ ਸੌਦਾ ਨਹੀਂ। ਹੈ ਜੀ ।"

"ਲਗਦਾ ਐ, ਫੌਜੀ ਸਾਬ੍ਹ । ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਖੈਰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਮੂਡ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

"ਨਹੀਂ ਜੀ, ਈਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੀ, ਠੀਕ ਰੇਟ ਦੇਣ ਆਲੇ ਨੂੰ ਮਾਲ ਵੇਚਾਗਾਂ।"

ਫੌਜੀ ਨੂੰ ਜਿੱਦ 'ਤੇ ਅੜੇ ਵੇਖ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੰਜੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਖੁਰਕਦਿਆਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੋਚਿਆ। ਕੀ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਲਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ, "ਫੌਜੀ ਸਾਬ੍ਹ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਇਹ ਮਾਲ ਈ ਦੂਸਰੇ ਮਾਲ ਨਾਲ ਮੰਡੀ ਪੁੱਜ ਜਾਵੇ। ਸਮਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ ਚਲੇ ਸੋਚ ਲਿਆ: ਇਕ ਥਾਂ ਮੁਨਾਫਾ ਨਹੀਂ ਕਮਾਇਆ। ਜੋ ਲਾਇਆ ਸੋ ਪਾਇਆ।"

ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਨਾਹ-ਨੁੱਕਰ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਨਖਰੇ ਮਗਰੋਂ, ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਬੱਬੀ ਬਤੋਰ ਬਿਆਨ ਰਕਮ ਫੌਜੀ ਦੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਰੱਖਦਿਆਂ ਲਿਖਤੀ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਫੌਜੀ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਲੈ ਲਏ ਸਨ। ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਤਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਪਹਿਲੀ ਕਿਸ਼ਤ ਖੈਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੂਸਰੀ ਕਿਸ਼ਤ ਖੈਰਾਂ ਦੇ