ਵੇਲੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਫੁਟ ਖੋਰ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਮੁੱਢੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ। ਦੋ ਸੌ ਰੁਪਏ ਫੁੱਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੇ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਬਣਦੇ ਨੇ। ਉਹ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਈ ਕੇ ਗਲਾਂਦਾ, ਪੂਰੀ ਪੇਮੈਂਟ ਕਰੀ ਦਿੱਤੀ।"

"ਵੇਖੋ ਮਹਿਕਮਾ ਤੁਹਾਡੀ ਡਾਇਰੀ ਨੂੰ ਅਥੈਟਿਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਤਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਗਜ਼ ਕੀ ਬਲਦੇ ਹਨ। ਔਛਾ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਟਾਨ ਦੀ ਮੰਜੂਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਆਏ ਸੀ ਜਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰ ?"

"ਠੇਕੇਦਾਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਘਰ ਈ ਮੇਤ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰਾਈ ਲੈ ਹੋ ਉਨੀ। ਗਲਾਂਦਾ ਹਾਂ ਟੇਮ ਬੋਤ ਥੋੜਾ ਰਹੀ ਗਿਆ ਕਟਾਨ ਲਈ। ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਲਈ ਲੋਨਾਂ ਮੰਜੂਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਤੋਂ।"

"ਬਸ ਇੱਥੇ ਹੀ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਏ ਤੁਸੀਂ। ਠੇਕੇਦਾਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੱਥ ਮਾਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਬਣਾ ਕੇ। ਉਸ ਨੇ ਮੰਜੂਰ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਫਾਰਮ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਸੌ ਫੁੱਟ ਪੈਮਾਇਸ਼ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਸਖ਼ਤ ਹੋਏ ਨੇ । ਤੁਸੀਂ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਨੀ ਵੇਖਿਆ ਕਿਨੀ ਪੈਮਾਇਸ਼ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।"

"ਨਹੀਂ ਸਾਬ੍ਹ ਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੀ ਕੇ ਕਰੇ ਫਾਰਮਾਂ ਤੇ ਹੀ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰੀ ਤੇਰੇ। ਸਾਬ੍ਹ ਜੀ ਉਨੀ ਮਿੰਨ੍ਹ ਸ਼ਰੇਆਮ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਚਲੋ ਕੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਖੈਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢ ਗਿਣੀ ਲੱਗੇ। ਉਥੋਂ ਈ ਪਤਾ ਲੱਗੀ ਜਾਣਾ, ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਕਿੰਨਿਆਂ ਮੇਰਾਂ ਦੇ ਕਟਾਨ ਦੀ ਮੰਜੂਰੀ ਲਈ ਹੀ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਵੱਢੀ ਲੇ।"

ਡੀ.ਐਫ.ਓ. ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਚ ਸਚਾਈ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਸਗੋਂ ਮਹਿਕਮੇ ਨੂੰ ਵੀ ਚੂਨਾ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫੌਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਠੀਕ ਐ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇਵੋ। ਮੈਂ ਤਫਤੀਸ਼ ਕਰਵਾਂਗਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਨਸਾਫ ਮਿਲ ਸਕੇ।"

ਫੌਜੀ ਨੇ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤੇ ਆਦਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਡੀ.ਐਫ.ਓ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਪਰਤ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਜੰਗਲ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਭੁਗਤ ਕਰਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਫੌਜੀ ਤੇ ਮਹਿਕਮੇ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤਫਤੀਸ਼ ਦੀ ਸੂਹ ਮਿਲਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਹਰਕਤ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਤਫਤੀਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ।

ਇਕ ਸ਼ਾਮੀ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ 'ਚੋਂ ਧੂੰਆਂ ਉਠਦਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਅੰਗ ਦਾ ਇਕ ਗੋਲਾ ਜਿਹਾ ਲਿਸ਼ਕਿਆ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗ ਦਾ ਗੋਲਾ ਫੈਲਦਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਵੇਖਦਿਆਂ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਘਾਟੀ 'ਚ ਵਗਦੀ ਹਵਾ