ਗਿਆ ਸੀ। ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਚੱਲਿਆਂ ਨੂੰ। ਮੌਸਮ ਠੰਡਾ ਸੀ। ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛੱਡੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਠੰਡ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਗੀ ਫੌਜੀ ਰੰਮ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੇ ਗਰਮ ਗੋਸ਼ਤ ਦਾ ਲੰਚ ਕਰਾਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਪਿੱਪਲ ਹੇਠਾਂ ਦਰਬਾਰ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਚਾਇਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਇਕ ਕਮਲ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਮਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਸੂਬੇਦਾਰਨੀ। ਉਂਜ ਖੂਹ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਆਈਆਂ ਕੁੱਝ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਖੂਹ ਦੀ ਮੁੰਡੇਰ ਉਹਲੇ ਬੈਠ ਕੇ ਘੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਝਾਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਵੱਲੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਠਾਣੇਦਾਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੋਚ-ਸੋਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਫ਼ਸਰਾਨਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਤੇ ਰੋਹਬਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ "ਉਏ ਕੋਹੜਾ ਬਈ ਮਾਨ ਸਿਹੁੰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੂਰਮਾ ਪੁੱਤਰ ?" ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਠਾਣੇਦਾਰ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖ਼ ਤੇ ਸਰੂਰ ਨਾਲ ਸਰਾਬਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਪਾ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਸਾਹਬ ਬਹਾਦਰ, ਮੈਂ ਆਂ ਜੀ।" ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬੇਖੌਫ ਤੇ ਬੇਝਿਜਕ ਸੀ । ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ ਜੇ ਸੱਚ-ਮੁੱਚ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਮਾੜਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਵੀ ਸਕਦਾ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਸਾਹਮਣੇ ਇੰਜ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦਾ।

"ਤੇਰੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਰਿਪੋਰਟ ਆਈ ਐ ਕਿ ਤੂੰ ਕਰਮ ਚੰਦ ਦੀ ਧੀ ਕਮਲੋ ਨੂੰ ਸਾਲ ਕੁ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਦਾ ਲਾਰਾ ਲਾ ਕੇ ਪਿੰਡੋਂ ਭਜਾ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੇਰ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਪਰਤੀ ਐ ਤਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਭਰਜਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ 'ਤੇ ਕਾਤਲਾਨਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਐ।"

"ਸਾਹਬ ਬਹਾਦਰ, ਇਹ ਸਰਾਸਰ ਝੂਠ ਐ। ਮਨਘੜਤ ਐ। ਮੈਂ ਈਆ ਦਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨੀ ਕੀਤਾ।"

"ਤੂੰ ਫੇਰ ਆਪ ਦੱਸੇਗਾ ਜਾਂ ਬਕਾਈਏ ਆਪੇ ?" ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਕੜਕ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸਹਿਮ ਗਏ ਸਨ, ਸਿਰਫ਼ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।

"ਜਨਾਬ, ਮੈਂ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਜਾਨਾਂ, ਮਿਨੂ ਨੀ ਕੁੱਝ ਬੀ ਪਤਾ ਇਸ ਬਾਰੇ। ਫਿਰੀ ਮੇਂ ਕੇ ਦੱਸੀ ਦਿਆਂ?" ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਤਲਖ਼ੀ ਸੀ। ਇਸ