11. ਤਿਰਹਾਇਆ ਇੰਦਰ

ਮੇਰਾ ਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ भी। मे ਮੈਂ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਅਨਜਾਣ ਸੀ। ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਗੇਟ ਰਾਹੀਂ ਮੇਂ ਸਕੂਲ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਦਫਤਰ ਮੂਹਰੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਲਾਅਨ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੀ ਸੀ, ਅਜੇ ਸਕੂਲ ਸਟਾਫ਼ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸਮੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਕਿ "ਮੇਰੀਆ ਡੇਰੀ ਦੇ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰੀ ਦੇਗੇ।" ਕਿਸ਼ਨ ਨੇ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਡਾਇਰੀ ਤੇ ਪੈਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕਦਮ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਕਲਾਕਾਰ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵੱਡੇ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਹਸਤੀ, ਫਿਰ ਭਲਾ ਇਹ ਆਦਮੀ ਮੇਰਾ ਆਟੋਗ੍ਰਾਫ ਕਿਉਂ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿਸਨ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤਾਈ ਗੋਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੀ ਉਮਰ। ਛੋਟਾ ਕੰਦ। ਇਕਹਿਰਾ ਤੇ ਪਕਰੋੜ ਸਰੀਰ। ਕੁਰੜੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਪਿਚਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾ। ਤਿੱਖੀ ਉੱਚੀ ਨੱਕ ਤੇ ਟਿਕਾਈ ਸਸਤੀ ਜਿਹੀ ਧੁੱਪ ਵਾਲੀ ਕਾਲੀ ਐਨਕ। ਕਮੀਜ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਪੈਨ। ਦੋਹਾਂ ਗੁੱਟਾ ਤੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਘੜੀਆਂ। ਲੋਕ ਤੇ ਬੈਲਟ ਦੀ ਥਾਂ ਮੇਟੀ ਜਿਹੀ ਰੋਸੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਪੈਂਟ। ਖਿਜਾਬ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਡੱਬ ਖੜੱਬੇ ਉਗੜੇ-ਦੁਗੜੇ ਵਾਲ। ਵਧੀ ਹੋਈ ਦਾੜ੍ਹੀ। ਗਲ 'ਚ ਕਾਲੀ ਡੇਰੀ 'ਚ ਵੱਝੇ ਚਾਂਦੀ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਤਵੀਰ ਤੇ ਸਿਗੀ। ਫੌਜੀ ਬੂਟ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੇਲੇ ਜਿਹੇ ਕੱਪੜੇ।

"ਕਿਸਨਿਆ, ਪੈਲਾਂ ਕੋਈ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਪਿਆ। ਨਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਦੂਰ ਪੈਦਲ ਚਲ ਕੇ ਆਏ ਨੇ।" ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬੈਠਦਿਆਂ ਹਿਸਾਬ ਮਾਸਟਰ ਭਜਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।

"ਚਾਅ ਬੀ ਪਿਆਂਗਾ। ਪੈਲਾ ਮੈਨੂੰ ਦਸਖਤਾਂ ਆਲਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਮੁਕਾਈ ਲੈਣ ਦੇਗੇ " ਕਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰੋਅ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਸੀ।

"ਚੰਗਾ ਆਪਣੀ ਭੈਰੀ ਤੇ ਪੈਨ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੂੰ ਫੜਾਈ ਦੇ ਜਿੰਨੀਆ ਦੇਰਾ ਨੂੰ ਇਹ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਪੈਲਾਂ ਪਾਣੀ ਪਿਆਈ ਦੇ ਤੇ ਫਿਰੀ ਹੈਟੀਏ ਤੋਂ ਚਾਹ ਫੜੀ ਲਿਆ। ਕੱਲੀ ਚਾਹ ਨੀ, ਕੁਝ ਮਿੱਠਾ ਨਮਕੀਨ ਬੀ ਲੈ ਆਈ ਨਾਲ, ਚੱਲ ਛਡ ਕਰ। ਇਕ ਫਰਮਾਬਰਦਾਰ ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ ਕਿਸਨੇ ਨੇ ਝਟਪਟ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੀ ਤੇ ਪੈਨ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। "ਮੇਰੀਆਂ ਡੇਰੀ ਤੇ ਦਸਖਤ ਜਰੂਰ ਕਰ ਦੰਗ।" ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਗੇਟ ਲੰਘ ਕੇ ਖੇਡ ਪਾਰ ਪੰਡਤ ਜੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ਼ਨ ਦੀ ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ ਫਰੋਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਹਰੇਕ ਪੰਨੇ ਤੇ ਅਲਗ-ਅਲਗ ਲਿਖਾਵਟ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

"ਮੈਂ ਇਹ ਡਾਇਰੀ ਆਪਣੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ।"

"ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾ ਦਿਉ।"