"ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬਰਾਤ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਮਹਿਤ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ।"

ਮੇਰੀ ਘਰਵਾਲੀ ਮਾਸਟਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।"

ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਸਫੇ ਪਲਟਦਿਆ ਮਾਸਟਰ ਭਜਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, "ਕਿਸ਼ਨਾ ਕਿਹੜੀ ਪੋਸਟ ਤੇ ਹੈ ?"

"ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੋਸਟ ਤੇ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਬਿਨਾਂ ਨਾਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਕੂਲੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ। ਜਿੰਨੀ ਮਰਜ਼ੀ ਸਰਦੀ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਬਰਸਾਤ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਕੋਈ ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿਸਨਾ ਸਕੂਲੇ ਜ਼ਰੂਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਖੇਡ ਪਾਰ ਜਿਹੜਾ ਖੂਹ ਹੈ ਨਾ, ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਛੁੱਟੀ ਹੋਣ ਤੱਕ।"

"ਇਨਾ ਪਾਣੀ ਕਿਵੇਂ ਦੱਦਾ ਹੈ ਕਿਸ਼ਨ ?" ਮੈਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।

"ਮੋਢੇ ਤੇ ਘੜਾ ਰੱਖ ਕੇ ਕਈ ਗੇੜੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਂਜ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਹਰੇਕ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ ਬਣਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਬੱਚੇ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਪਰ ਕਿਸਨ ਸਾਨੂੰ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੀਣ ਦਿੰਦਾ। ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ "ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਸਿਹਤ ਲਈ ਖ਼ਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੈਂਕੀ ਆਲਾ ਗੰਦਾ ਤੇ ਕੇਹਾ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੀਣਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬੀਮਾਰ ਹੋਈ ਜਾਣਾ। ਬਸ ਆਪਣੀ ਧੁੰਨ ਵਿਚ ਲਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।"

"ਇਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?" ਮੈਂ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ।"

ਮਿਲਨਾ ਕੀ ਐ, ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਤਾਂ ਹੈ ਨੀ। ਬੱਚਿਆਂ ਪਾਸੋਂ ਚਾਰ ਐਠ ਆਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਕੁਝ ਪੈਹੇ ਸਟਾਫ਼ ਮੈਂਬਰ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਚੋਂ।"

"ਇਨੇ ਕੁ ਪੈਸਿਆ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

"ਪੈਸੇ ਖਰਚਦਾ ਹੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਇਹ, ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਛੜਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ। ਸਕੂਲ ਟਾਈਮ ਮਗਰੋਂ ਪੰਡਤ ਜੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਘਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਖਾਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਹਿਨਣ ਨੂੰ ਲੀੜਾ ਲੱਤਾ ।"

"ਪੈਸੇ ਕਿਉਂ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ?"

"ਕਹਿਦਾ ਹੈ ਆਪਣੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ।"

ਇਨੇ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ਨ ਚਾਹ ਲੈ ਆਇਆ ਸੀ।

"ਕਰੀ ਦਿੱਤੇ ਦਸਖਤ ਮੇਰੀ ਡੇਰੀਆ ਤੇ?" ਕਿਸ਼ਨ ਨੇ ਚਾਹ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਤੇ ਮਿਠਾਈ ਵਾਲਾ ਲਿਫਾੜਾ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਰਖਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।