ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਕਿੱਥੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਢਾਈ ਸੋ ਰੁਪਏ ਰਕਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਮਾਤਰ ਪੰਜ ਛੇ ਸੌ ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲਦੀ ਪਈ ਸੀ। ਇਹ ਪੈਸੇ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। 'ਜੇ ਬੋਲੇ ਉਹੀ ਕੁੰਡਾ ਖੋਲ੍ਹੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਵਾਰੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੱਚਿਆ। ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਇਕ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੀ.ਟੀ. ਅਧਿਆਪਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਵੇਰੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਪੀ.ਟੀ. ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੰਗ ਕੇ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਡ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਮਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਮੱਦਦ ਲੈ ਕੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਛੋਟੇ ਜਿਹਹੀ ਗਰਾਊਂਡ ਦੀ ਪੈਮਾਇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਦੀ ਕੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਇਸ ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿਮਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ। ਫਿਰ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਜਿਹੜਾ ਹੋਗੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਇਕ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੁੱਟਦਾ, ਉਸਨੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸਲਾਹਿਆ। ਇੰਜ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਸਮੇਤ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸਫ਼ਾਟ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਬਣ ਗਈ।

ਮੈਨੂੰ ਸਕੂਲ ਤੇ ਕਾਲਜ ਸਮੇਂ ਵਾਲੀਬਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਢਾਈ ਸੋ ਰੁਪਿਆ ਵਿਚੋਂ ਵਾਲੀਬਾਲ ਦੇ ਪੇਲ, ਨੈਟ ਤੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਆਦਿ ਖਰੀਦਣ ਤੀ ਤਜਵੀਜ ਰੱਖੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆ ਨੇ ਉਟਪਟ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਮੁਖੀ ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਨੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜੇਬ 'ਚ ਢਾਈ ਸੌ ਰੁਪਏ ਕੱਢ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਫੜਾਉਂਦਿਆ, ਕੜਵਾਹਟ ਜਿਹੇ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਕਾਕਾ ਹੁਣ ਇਹ ਕੰਮ ਤੂੰ ਆਪ ਦੀ ਕਰਨਾ ਐ। ਜਿੱਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਪਲ ਲਿਆ ਤੇ ਜੀਆ ਮਰਜੀ ਗਰਾਊਂਡ ਤਿਆਰ ਕਰ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਗਲਾਈ। ਇਸ ਕੰਮੇ ਲਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਾਸਟਰ ਭੇਜਾਂ ਜਾਂ ਚੌਕੀਦਾਰ। ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਬੀ ਚਲਾਣਾ। ਵਿਹਲੇ ਨੀ ਹੋਗੇ ਅਸੀਂ।" ਮੁਖੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੇਬ 'ਚੋਂ ਪੈਸੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾ ਦੇਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਕਹਿ ਦਿਆਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਨੀਂ। ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਕੰਮ ਐ। ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਗ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਜਾ ਕੇ ਦੇ ਜਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ। ਇੰਜ ਜਿੱਥੇ ਰੇਟ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਵੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਘੱਟ-ਘੱਟ ਇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਤਾਂ ਨਾਲ ਜਰੂਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਪੁਚਾਉਣਾ। ਇਕੱਲੇ ਲਈ ਔਖਾ ਕਾਰਜ ਸੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਮੁਖੀ ਦਾ ਮੂਡ ਵੇਖਕੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਲੇ ਕਰਨੇ ਠੀਕ ਨਾ ਸਮਝੇ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਇਖਲਾਕੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮਝ ਕੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਬਸਤੀ ਬਾਵਾ ਖੇਲ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਈ ਥਾਂ ਤੋਂ ਰੇਟ ਪਤਾ