ਕਰਕੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਦੇ ਪੇਲ, ਨੈਟ ਦੇ ਵਾਲੀਬਾਲ, ਹਵਾ ਭਰਨ ਲਈ ਪੰਪ ਆਦਿ ਬੱਸ ਤੇ ਰਖਾ ਕੇ ਲੈ ਆਇਆ ਸੀ ਕਮਾਹੀ ਦੇਵੀ ਤੱਕ ਉਥੇ ਫਿਰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਭੇਜ ਕੇ ਸਾਮਾਨ ਮੰਗਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।

ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੇਬੂ ਮਿਸਤਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਗਰਾਉਂਡ ਦੀ ਪੈਮਾਇਸ਼ ਕਰਾ ਕੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਪੌਲ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗਡਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਜਮੀਨ 'ਚ ਗਡਾ ਕੇ ਪੇਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਉਂਡਰੀ ਮਾਰਕ ਕਰਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਗਰਾਊਂਡ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਤਕੜੇ ਮੁੰਡਿਆ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਮਿਲੀ ਜੁਲੀ ਟੀਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਮੁਖੀ ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪਹਿਲੀ 'ਸਰਵਿਸ' ਕਰਾ ਕੇ ਬੱਚਿਆ ਦੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 'ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਚ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਗਰਾਉਂਡ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ ਵੇਖ ਮੈਨੂੰ ਆਸੀਮ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸਕੂਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਵਿਹਲੇ ਵਕਤ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੈਚ ਲਾਉਂਦੇ। ਦੂਸਰੇ ਬੱਚੇ ਕਰਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮੈਚ ਵੇਖਦੇ ਨਾਲੇ ਬਕਅਪ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾੜੀਆਂ ਵਜਾਉਂਦੇ। ਇਹ ਖਾਲੀ ਸਮਾਂ ਜਿਹੜਾ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਚੁਗਲੀ, ਨਿੰਦਿਆ ਵਿਚ ਬੀਤਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਕਸ ਕਰਕੇ ਟੀਮ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਦੋਨੋਂ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਖੇਡਦੇ। ਹਾਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸ਼ਰਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਬੇਸਨ ਜਾਂ ਥਰਰੀ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ। ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਂਦੇ। ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਬੱਚੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖੇਡਣਾ ਸਿੱਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਦ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਜਦਕਿ ਵਾਲੀਬਾਲ ਤੇ ਬਾਸਕਟਵਾਲ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਕੱਦ ਵਰਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਲੜਕੇ ਸਮੈਸ਼ ਲਾਉਣ ਲਈ ਤਾਂ ਨੋਟ ਤੱਕ ਨਾ ਪੁੱਜਦੇ ਪਰ ਉਹ ਡਰਾਪ ਸੁੱਟਣ, ਸਰਵਿਸ ਤੇ ਸੂਟ ਕਰਨ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਹੱਥ ਅਜਮਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਡਰ ਹੋਡ ਬਾਲ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜੀ ਜਾਨ ਤੇ ਪੂਰੇ ਜਏ-ਖਰੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਕੇ ਖੇਡਦੇ ਤੇ ਸਿੱਖਦੇ।

ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਰੁਚੀ ਲੈ ਕੇ ਖੇਡਦਾ। ਖੇਡ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵੀ ਮਾਣਦਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਇਹ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਦਾ ਇਕ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣਿਆ। ਉਂਜ ਦਿਲੋਂ ਉਹ ਡਾਢਾ ਖੁਸ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ। ਜਦੋਂਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ। ਮੇਰੀ ਤਾਰੀਫ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਮਨ ਮਾਰ ਕੇ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਂ 'ਚ ਹਾਂ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਮੇਰੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਨਾ ਸਹੀ ਉਪਰ ਮਨ ਸਹੀ ਉਸਨੂੰ ਐਪਰੀਸੀਏਟ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ।