14. ਔਡਮਾਰ

ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਨਿਉਕਤੀ ਆਰਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਵਿਭਾਗੀ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਕੈਂਚੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਕੂਲੇ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿਧਰੇ ਘੁੰਮਣ ਫਿਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣ ਸਕਿਆ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਸੱਦਿਆ ਵੀ। ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਖ਼ਾਤਿਰ ਪਰ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਗਰਮੀ ਇੰਨੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਨਿਕਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਣਾ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭਿਅੰਕਰ ਗਰਮੀ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੱਤਾ ਵੀ ਨਾ ਹਿਲਦਾ। ਪੱਥਰ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਰੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ। ਲੂ ਨਾਲ ਪੇੜ-ਪੌਦੇ ਝੁਲਸ ਗਏ ਸਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਬੂਰ ਤੇ ਪੋਤੇ ਇੰਝ ਲਗਦੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੇਠ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ। ਪਿੱਪਲ ਹੇਠਾਂ ਖੂਹ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਤੜਕੇ ਮੂੰਹ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤ ਤੱਕ। ਭੀੜ ਸੀ ਕਿ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਦਰਅਸਲ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਖੂਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਲੋਕ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲੈਵਲ ਬਹੁਤ ਹੇਠਾਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨਾਂ ਨੀਵਾਂ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥਾਂ ਘੜਾ ਚਿੱਕੜ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ। ਦਸ-ਦਸ ਪੰਦਰਾਂ- ਪੰਦਰਾਂ ਮੀਲਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਪੈਦਲ, ਘੋੜਿਆ, ਖੋਚਰਾ ਜਾਂ ਊਠਾ ਤੇ ਪੀਪਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰਕੇ ਦੇਂਦੇ। ਔਰਤਾਂ ਘੜਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੇਲੇ ਕੰਪੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾ ਵੀ ਚੁੱਕ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ। ਕੱਪੜੇ ਧੋ ਕੇ ਵਾੜਾਂ 'ਤੇ ਲੁਕਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਨਾਲ ਲਿਆਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆਉਂਦੇ। ਆਪ ਵੀ ਨਹਾਉਂਦੇ।

ਦੁਕਾਨ ਵਾਲੇ ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਦਸਦੇ ਸਨ, ਉਂਜ ਅਕਸਰ ਹੀ ਗਰਮੀ 'ਚ ਇਹੋ ਹਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਵਾਰ ਤਾਂ ਹੱਦ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਦਾ ਪਾਰਾ ਥਰਮਾਮੀਟਰ ਤੋੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਨੂੰ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਵਾਰ ਗਰਮੀ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਗਰਮੀ ਸਾਰੇ ਹੀ ਹੱਦ- ਬੰਨੇ ਤੋੜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਮਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੋਚਿਆ। ਤਰਾਈ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਡੀਪ ਵੇਲ ਖੁਦਵਾ ਕੇ ਬੋਰ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ਪਰ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਕਿ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਜੰਗੀ ਵਾਲਾ ਵੇਰਾ ਲਾਉਂਦੇ। ਵੋਟ ਲੈਂਦੇ। ਜਿੱਤਦੇ। ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ। ਫਿਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਈਦ ਦੇ ਚੰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਮਤਿਹਤ ਅਕਸਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹਿੱਲ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ। ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟ ਲੈਣ ਤੱਕ ਦਾ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਾਰ ਤਾਂ ਸਚਮੁੱਚ ਹੀ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਏ ਲਗਦੇ