ਤੋਂ ਮੱਸ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਵਰਖਾ ਦੇ ਕੋਈ ਆਸਾਰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਉਂਦੇ। ਮੌਸਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਸੁਰਾਗ ਹੱਥ ਨਾ ਲਗਦਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਸ ਵਧਾ ਸਕਦੇ। ਇੰਜ ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਾਨਸੂਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਈ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ।

ਟੋਭੇ, ਤਲਾਅ, ਛੱਪੜ ਸਭ ਮੁੱਕ ਗਏ ਸਨ। ਪਹਾੜਾਂ-ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹਰੇ- ਭਰੇ ਬੂਟੇ ਸੁੱਕ ਕੇ ਬਾਲਣ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਕਈ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਤਾਂ ਬਾਂਸਾ ਦੀ ਆਪਸੀ ਰਗੜ ਕਾਰਨ ਅੱਗ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਘਾਹ ਨੇ ਅੱਗ 'ਚ ਘਿਉ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਜੰਗਲੀ ਸੰਪਤੀ ਸੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਕਾਲੇ ਸਿਆਹ ਪਰਬਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੇ ਲਗਦੇ।

ਅਣਗਿਣਤ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਅਗਨ ਭੇਂਟ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਜਾਣ ਬਚਾ ਕੇ ਖੇਡਾਂ ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਆਏ ਸਨ। ਕੀ ਪਾਲਤੂ ਤੇ ਕੀ ਜੰਗਲੀ, ਸਾਰੇ ਹੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਪੱਠਿਆਂ ਦੀ ਜਬਰਦਸਤ ਕਿੱਲਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਘਰਾਂ 'ਚ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੀ ਰੂੜੀ, ਪੂਲੇ, ਮੱਕੀ ਦੇ ਟਾਂਡੇ ਖ਼ਤਮ ਹੈ ਚੱਲੇ ਸਨ। ਜੰਗਲੀ ਘਾਹ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਡੰਗ ਟਪਾਈ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਚਾਰੇ ਦੀ ਜਬਰਦਸਤ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਲਤੂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਖੁੰਡੇ ਤੇ ਵੱਝੇ ਭੁੱਖੇ ਤਿਰਹਾਏ ਅੜਿੰਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਕਈ ਤਾਂ ਭੁੱਖ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾ ਝਲਦੇ ਆਪਣੇ ਖੁੰਡਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਦਮ ਤੋੜ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਕਈ ਵਿਚਾਰੇ ਅਣਜੀਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਦਰਿਆ ਬਣੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਰੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭੁੱਖੇ ਭਾਣੇ ਭਟਕਦੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਅ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਗਏ ਸਨ।

ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਲੇ ਪੇੜ, ਹਰੜ, ਬਿਹੜਾ ਆਂਵਲਾ, ਗਲਗਲ, ਦੇਊ ਆਦਿ ਵੀ ਇਸ ਕਦਰ ਝੁਲਸ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਤਾਂਡਵ ਸੀ। ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਅਕਾਸ਼ ਛੂਹ ਰਹੇ ਸਨ। ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਭੁੱਖਿਆ ਮਰਨ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆ ਗਈ ਸੀ।

ਐਨੀ ਭਿਆਨਕ ਔੜ ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਵੇਖੀ ਤੇ ਤਨ ਮਨ 'ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਸਿੱਕੇ ਵਾਲਾ' ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਤੇ ਮਾਇਕ ਸਹਾਇਤਾ ਵੰਡਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਤੇ ਪਟਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਰੋਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਾ ਸਿਰਫ ਮੂੰਹ ਮੁਲਾਹਜਾ ਵਰਤਿਆ