ਉਂਞ ਤਾਂ ਡੀਫੈਂਸ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁੜਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਕਿਉਂਜ਼ ਜਿਸ ਆਪੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿਚ ਏਨੀ ਕਰੂਪਤਾ ਅਤੇ ਨੀਚਤਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਸ਼ਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਰੂਪਤਾ ਲੁਕਾਈ ਬੈਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਜੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆ ਲੈਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਡੀਫੈਂਸ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਮੰਨਣਾ ਸੁਭਾਵਕ ਸੀ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਜੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਏ ਜਾਣੇ ਸੋਪੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਰਾਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਲੋਕ ਰਾਏ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਅਜੋਕੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਮਨੋਰਥ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜੰਗੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਿਸੇ ਮਤਰੇ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੀ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਇਕ ਸਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਰੁੱਝਾ ਨਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ; ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਹਨ।

ਮੱਧਕਾਲ ਵਿਚ ਜੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਧੱਕਾਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤਾ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਏਨਾ ਆਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁ ਸਿਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਾਇਆ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਅਸੰਭਵ ਅਤੇ ਅਪਹੁੰਚ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਆਦਰਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਹਿੰਸਾ, ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਹੈਵਾਨੀਅਤ ਦਾ ਏਨਾ ਗੂਹੜਾ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੌਮਾਂ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਦੀ ਆਈ ਹੈ। ਬੋਲੀ, ਸੱਭਿਅਤਾ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਹਜ-ਸੁਆਦ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਏਨਾ ਪ੍ਰਬਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਰਤੀ ਵਰਗ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸੁੱਖ-ਸੌਂਦਰਯ ਦੀ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਅਣਹੋਂਦ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਉੱਤੋਂ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪਕੜ ਢਿੱਲੀ ਕਰ ਸਕੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਇਹ ਤਾਂ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਇੱਕਾ-ਦੁੱਕਾ ਆਦਮੀ ਮੇਰ-ਤੇਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਟੱਪ ਕੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸਾਂਝ ਦਾ ਅਨੁਭਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਜਨ-ਸਾਧਾਰਣ ਲਈ ਕੌਮੀ ਹਿੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਿਆਸ ਵਿਚ ਘੱਟ ਹੀ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜਨ-ਸਾਧਾਰਣ ਦੀ ਇਹ ਮਨੋ-ਸਥਿਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਸੁਭਾਵਕ ਬੇਸ਼ੱਕ ਹੈ ਪਰ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਨਹੀਂ। ਜਨ-ਸਾਧਾਰਣ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਭਾਵਕ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਮੰਨਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਮਨੋ-ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕੌਮੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੋਵਰਨਿਟੀ (Sovereignty) ਜਾਂ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਾਰੀ ਜਾਂ ਸਰਵਸੰਤਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਘੜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਉਹਲੇ ਵਿਚ ਕੌਮੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਜ਼ ਦੂਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੁਆਮਲਿਆਂ ਵਿਚ