ਉੱਚ-ਮੱਧਵਰਗੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਮਨੌਤ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਅਨੋਖਾ ਅੰਦੋਲਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਮਰਿਆਦਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ ਆਪ ਵੀ 'ਤੂੰ' ਰੂਪੀ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੁ ਪੱਛਮੀਅਤਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਦੀ ਉੱਚ-ਮੱਧਵਰਗੀ ਤਰਲਤਾ ਸਾਰੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਮਰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਿਉ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕਹਿਣੋਂ ਕੰਨੀ ਕਤਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਣਾ ਓਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨਾ ਉਸ ਦੁਆਰਾ 'ਤੂੰ' ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਪਰਵਾਨ ਕਰਨਾ ਸੋਖਾ ਹੈ; ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਜੁ ਹੋਈ।
ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨੂੰ ਏਨੀ ਕੁ ਥਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦੀ ਥਾਂ, ਭੈ ਅਤੇ ਪਖੰਡ ਦਾ ਏਨਾ ਬੋਲ-ਬਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀ ਅਰਥ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ? ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ। ਵੇਖੀਏ ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਆਦਰ ਦਾ ਭਾਵ ਆਪਣੀ ਅਯੋਗਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ, ਅਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਬਲ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਦਾ ਰਲਿਆ ਮਿਲਿਆ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਵਾਹ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨਾਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਾਠਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛ ਸਕਦੇ ਹਨ-ਮਾਪੇ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਿਉਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨ ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜੇਹੀ ਅਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋਣ।
ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਤਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਵਾਂਗਾ। ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣਾ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਰ ਬੈ ਅਪੂਰਣ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪੂਰਕ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਮਾਪੇ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ, ਜਦ ਕਿ ਬੱਚੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਸਫਲ ਇਨਸਾਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਏਹੋ ਸੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਨੇਕਾਂ ਅਜਿਹੇ ਆਦਮੀ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਬਿਨਾਂ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਈ ਭੋਰਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਗੈਲੀਲਿਓ, ਕੈਪਰਨੀਕਸ, ਨਿਊਟਨ, ਡਾਰਵਿਨ, ਫ੍ਰਾਇਡ, ਮਾਰਕਸ, ਜਗਦੀਸ਼ ਚ੍ਰੰਦ ਬੋਸ ਅਤੇ ਟੋਗੋਰ ਆਦਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ
