ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ

(2)

ਪਿਆਰ

ਪਰਿਵਾਰ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪੰਘੂੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਘੂੜੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਪਲਦੇ, ਪਸਰਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਜੇਹਾ ਸਾਧਨਾ-ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਕਾਮ, ਮੋਹ, ਮਮਰਾ, ਸ੍ਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਬਹੁਰੂਪਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆਰ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਦੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਰਸਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਨੋਵਿਕਾਸ ਦੀ ਇਸ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤਕ ਪੁੱਜਣ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ (ਸਿਮਰਨ ਆਦਿਕ) ਨੀਰਸ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੀਰਸ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮਨੋਵਿਕਾਸ ਦੀ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਵੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਉੱਤੇ ਭਾਰੂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਜੀਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਰ ਕਦਮ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਰੱਬ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੱਥ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੂਲ (ਜੜ੍ਹ) ਅਤੇ ਮਨੋਰਥ (ਫਲ)। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨੋਰਥ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆਂ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨੂੰ ਮਨੋਰਥ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਸਾਡਾ ਮਨੋਰਥ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ? ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਸਮੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਮਨੋਰਥ ਹੈ: ਜਾਣੀਏਂ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਜਾਣੀਏ।

ਸ਼ੌਕ, ਚਾਅ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੀਵਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਜਿੰਦਾ-ਦਿਲੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਾ-ਦਿਲੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਂਹ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਚ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਭ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਹਨ ਜਾਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹਨ। ਇਉਂ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਇਹ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਜਾਂ ਆਦਰਸ਼ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਆਪ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਰ ਮਾਨਤਾ ਕਿਸੇ ਲੋੜ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਮਾਨਤਾ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਆਪ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਲਾ ਮਨੋਰਥ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਰੱਬ ਨਾਲ ਤੁਲਣਾ ਦੇ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਣਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਨਤਾ ਸਾਧਾਰਣ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਹਿੱਸਾ (ਜਾਂ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਪਾਰਟ) ਹੋਣੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰੱਬ ਵਾਂਗ ਅਗਮ ਅਤੇ ਅਰੀਅ (ਨਾ ਪਹੁੰਚੀ