ਹੋਵੇ। ਇਹ ਇਕ ਅਰਥ ਪਲਟਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦ 'ਹਰੀਜਨ' ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਪਲਟਾ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ- ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਧੁਨੀਆਂ ਲਈ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਲਿਪਾਂਕ ਹਨ ?

ਉੱਤਰ- ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ (ਅਘੋਸ਼-ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ) ਧੁਨੀਆਂ ਲਈ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਪੰਜ ਲਿਪਾਂਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਹਨ: 'ਖ,ਛ, ਠ, ਥ, ਫ'

ਪ੍ਰਸ਼ਨ- ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਅਖੰਡੀ ਧੁਨੀਆਂ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਲਿਪਾਂਕ ਹਨ ?

ਉੱਤਰ- ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਦੋ ਅਖੰਡੀ ਧੁਨੀਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਲਿਪਾਂਕ ਹਨ। ਉਹ ਹਨ-

 ਅਖੰਡੀ ਧੁਨੀ                         ਲਿਪਾਂਕ

1. ਨਾਸਿਕਤਾ                         ਬਿੰਦੀ ਅਤੇ ਟਿੱਪੀ

2. ਦਬਾਅ                            ਅੱਧਕ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ- ਵਿਰਾਮ ਲਿਪਾਂਕ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ ? ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਵਿਰਾਮ ਲਿਪਾਂਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।

ਉੱਤਰ- ਉਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜੋ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਾਮ ਲਿਪਾਂਕ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਵਿਰਾਮ ਲਿਪਾਂਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਾ: ਪੁਆਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਤ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਨ ਭਾਗ ਦੂਜਾ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਵਿਰਾਮ ਲਿਪਾਂਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਰਾਮ ਲਿਪਾਂਕ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਪੜਨ ਲਈ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਿਪਾਂਕ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਠਹਿਰਾਓ ਦੇ ਸੂਚਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਿਪਾਂਕ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ :

ਨਾਮ

1.                 ਕਾਮਾ

2.                 ਸੈਮੀਕੋਲਨ

3.                 ਡੰਡੀ

4.                 ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ

5.                 ਵਿਸਮਕ ਚਿੰਨ੍ਹ

ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਰਾਮ ਲਿਪਾਂਕ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ :

ਨਾਮ

1.                  ਡੈਸ਼

2.                 ਦੁਬਿੰਦੀ ਡੈਸ਼

3.                 ਕੋਲਨ