-ਲਾ ਪਿਛੇਤਰ

ਰੰਗ + ਈਨ = ਰੰਗੀਨ

-ਈਨ ਪਿਛੇਤਰ

ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪਿਛੇਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਗੇਤਰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ;

ਪਰਿਵਰਤਨ

ਅਣਪਰਿਵਰਤਨ

ਅਣਪਰਿਵਰਤਨ+ਸ਼ੀਲ

ਅਣ ਪਰਿਵਰਤਨ+ਸ਼ੀਲ+ਤਾ

ਅਣਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ

ਅਣਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿਚ (ਅਣ) ਅਗੇਤਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ (ਸ਼ੀਲ) ਅਤੇ (ਤਾਂ) ਪਿਛੇਤਰ ਹਨ। ਪਿਛੇਤਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਛੇਤਰ ਲਗਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਗੇਤਰ ਨਾਲ ਹੋਰ ਅਗੇਤਰ ਰਾਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ- ਸੁਤੰਤਰ ਧਾਤੂ ਅਤੇ ਬੰਧੇਜੀ ਧਾਤੂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰੋ।

ਉੱਤਰ- ਧਾਤੂ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਤੰਤਰ ਧਾਤੂ ਅਤੇ ਬੰਧੇਜੀ । ਸੁਤੰਤਰ ਧਾਤੂ ਉਹ ਭਾਵਾਂਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਸਕਣ। ਭਾਵ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਗੇਤਰ/ਪਿਛੇਤਰ ਦੇ ਇਹ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-

ਕਰ, ਪੀ, ਉਠ, ਜਾ,

ਬਹਿ, ਆ ਆਦਿ ਸੁਤੰਤਰ ਧਾਤੂ ਹਨ।

ਬੰਧੇਜੀ ਧਾਤੂ ਅਜਿਹੇ ਧਾਤੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਗੇਤਰ ਪਿਛੇਤਰ ਲਗਾ ਕੇ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਬੰਧੇਜੀ ਧਾਤੂ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜਿਵੇਂ-

ਕੁੜੀ

ਕੁੜਮੁਣਾ

ਘੋੜਾ

ਘੋੜਸਵਾਰ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ (ਕੁੜ) ਅਤੇ (ਘੋੜ) ਬੰਧੇਜੀ ਧਾਤੂ ਹਨ ਜੋ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਗੇਤਰ/ਪਿਛੇਤਰ ਜੋੜਨੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ- ਸਹਿ-ਭਾਵਾਂਸ਼ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ?

ਉੱਤਰ- ਭਾਵਾਸ਼ ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਤੇ ਸਾਰਥਿਕ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਕ ਭਾਵਾਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰਜ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਵਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਭਾਵਾਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਵਾਸ਼ ਕਿਸੇ ਇਕ ਭਾਵਾਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰਜ਼ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਵਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਗੋਂ ਇਕੋ ਹੀ ਭਾਵਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਹਿ-ਭਾਵਾਂਸ਼ (Allomorphs) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-

ਕਰ + ਦਾ = ਕਰਦਾ