ਚਰਚ, ਅੰਜੀਲ, ਪਾਦਰੀ, ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਆਦਿ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ, ਪਾਰਟੀ, ਲੀਡਰ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਅਤੇ ਐਜੀਟੇਸ਼ਨ ਆਦਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਰਚ-ਮਿਚ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ।
ਦੁਆਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਦੁਹਰਾਉ ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਦੁਹਰਾਉ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੁਆਬੀਏ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾ ਕੇ ਬੋਲਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਦੁਹਰਾਓ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਠੀਕ-ਠਾਕ, ਗੱਡੀਆਂ- ਗੁੱਡੀਆਂ, ਪਾਣੀ-ਧਾਣੀ, ਜਾਣਾ-ਜੁਣਾ ਆਦਿ।
ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਪੱਖੋਂ ਕਈ ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੱਭਿਆ ਨੂੰ ਲੱਬਿਆ, ਕਹਿੰਦਾ ਨੂੰ ਕੈਂਦਾ, ਵਿੱਕੀ ਨੂੰ ਬਿਕੀ, ਉਜਾੜਨਾ ਨੂੰ ਜਾੜਨਾ ਆਦਿ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਲੋਕ 'ਵ' ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ 'ਬ' ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਆਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੁਆਬੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਤੋਂ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਕ ਇਹ ਇਨਸਾਨ ਦੁਆਬੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁਆਬੀਆਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਵਿਚ 'ਈ' ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਛੱਡ ਆਉਣਾ' ਨੂੰ 'ਛੱਡੀ ਆਉਣਾ', 'ਸੋ ਜਾਣਾ' ਨੂੰ 'ਸੋਈ ਜਾਣਾ', 'ਅਮਰੂਦ ਖਾ ਕੇ' ਨੂੰ 'ਅਮਰੂਦ ਖਾਈਕੇ' ਆਦਿ। ਇਹ ਵੱਖਰਤਾ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ ਤਾਂ ਸ਼ਬਦ ਬਿਲਕੁਲ ਅਲੱਗ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੂਸਰੇ ਖੇਤਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਔਖਿਆਈ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਗੋਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਨੂੰ ਖਵਰੇ, ਡੰਗਰ ਚਾਰਨ ਵਾਲਾ ਛੇੜੂ ਆਦਿ।
ਦੁਆਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸਵਰਾਂ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਕਾਫੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸਵਰ ਲਮਕਾਅ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ' ਅ (ੜ) ਨਾ, ਮੈਂ ਅਰੇ, ਕਿ' (ੜ) ਲਾ ਆਦਿ। ਇੱਥੇ 'ੜ' ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਲੋਪ ਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ 'ਲ' ਨੂੰ 'ਨ' ਵਿਚ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ : 'ਲੰਘ ਗਏ ਨੂੰ 'ਨੰਘ ਗਏ' ਅਤੇ 'ਸ' ਨੂੰ 'ਹ' ਵਿਚ ਬਦਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਨੂੰ ਆਹੀ, 'ਪ' ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ 'ਖ' ਨੂੰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸੁਪਨਾ ਆਦਿ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਦੁਆਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਚਾਣ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ- ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
