ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ: 'ਸਮਾਜ-ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪਾਸਾਰ’

(ਹੋਰਡਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ)

-ਡਾ. ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ

ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ,

ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ,

ਲਾਇਲਪੁਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ

ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਚਨਾ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਕਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਵਨਗੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵੰਨਗੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਨੂੰ ਦੂਸਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵੰਨਗੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਿਆ ਕੇ ਵੱਖਰੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਅੱਜ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਨਅਤੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੰਗ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ 'ਤੇ ਸਾਰਾ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਅਨਿਵਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਨਿਵਾਰੀ ਅੰਗ ਬਣ ਗਈ ਹੋ। ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖ਼ਰੀਦਣ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਖ਼ਪਤਕਾਰ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਤੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਏਨੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਕਰ ਸਕਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਉਹ ਹੀ ਚੀਜ਼ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸੈੱਟ ਲਗਾਉਣ ਤੇ ਹਰ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਇਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਨਾਇਕ ਜਾਂ ਨਾਇਕਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਕਿਧਰੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਤਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਜਾਂ ਉਕਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਹੋਰਡਿੰਗਜ਼' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ