ਅੰਗਾਂ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੇਕ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਥਾਂ, ਵਿਅਕਤੀ, ਸੰਬੰਧ, ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ, ਧਰਮ, ਸਿੱਖਿਆ, ਜਾਤੀ, ਆਦਤਾਂ, ਕਾਰਜ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੈਨਿਕ ਸਮਾਜਕ, ਵਤੀਰੇ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।"

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ; ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਸਭਿਅਕ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਅੱਖਰ ਚਿੰਨ੍ਹ-ਮਾਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿਵਹਾਰ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਰਲਗੱਡ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਾਝਾਂ ਤੇ ਵਖਰੇਵੇਂ ਨੂੰ। ਡਾ. ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ:

"ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਿਆਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਇੰਜ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅੰਦਰ ਮਲਵਈ, ਮਾਝੀ, ਕਾਂਗੜੀ, ਪੁਆਧੀ, ਲਹਿੰਦੀ, ਦੁਆਬੀ, ਪੋਠੋਹਾਰੀ, ਡੋਗਰੀ, ਮੁਲਤਾਨੀ ਆਦਿ। ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੋਲੀ ਦਾ ਘੇਰਾ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਇਕ ਬੋਲੀ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਸ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਕਾਰਣ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਉਸਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬੋਲੀ ਇਕ ਖਾਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਧਾਰਨ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ 'ਰਾਸਾ' ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਉਪਬੋਲੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪ-ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪਸੀ ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਸੀਮਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜਾ ਧੁਨੀ, ਰੂਪ, ਵਾਕ, ਅਰਥ, ਸ਼ਬਦ ਸਮੂਹ ਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਕੁਝ ਅੰਤਰ