

ਜਲੰਧਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਲਾਗਲੇ ਥੋੜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ/ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦੁਆਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਟਕਸਾਲੀ ਰੂਪ 'ਤੇ ਅੱਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਤਾਂ ਇਹ ਇਲਾਕੇ ਵਧੇਰੇ ਐਨ.ਆਰ.ਆਈ. ਹਨ, ਦੂਸਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਵਰਗ ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਹੈ, ਤੀਸਰਾ ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੈਂਟਰ ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੁਆਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਹੋਂਦ ਗਵਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਝੀ ਅਤੇ ਮਲਵਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੁਆਬੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਝੇ ਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਉਪਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਅਸਰ ਵਧੇਰੇ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵੱਲ ਹਨ। ਦੁਆਬੇ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਤੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਿਆ।
ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਛੋਟੇ ਕਸਬਿਆਂ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤਾਂ ਹੁਣ ਰਲੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਦੁਆਬੀ ਦਾ ਟਕਸਾਲੀ ਰੂਪ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਪਿੰਡ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਕਸਬਿਆ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਹਨ ਉਥੇ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਬੁਲਾਰੇ ਦੁਆਬੀ ਦੇ ਠੇਠ ਸ਼ਬਦ ਅਜੇ ਸਾਂਭੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਜਿਵੇ:-
ਦਾਗ ਦੇਣੇ, ਕਿੱਦਾਂ-ਜਿੱਦਾਂ, ਜ਼ਿੰਦਾ, ਤਾਕੀ, ਭਾਜੀ, ਮੁਹਰੇ, ਗੱਭੋ, ਤਰਕਾਲਾਂ, ਬੱਤੀ (ਬਿਜਲੀ ਗਈ), ਬੂਹਾ, ਜੀਜਾ, ਮਧੋੜੀ, ਡੈਮੂ, ਭਬੱਕੜ ਆਦਿ।
ਦੁਆਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ 'ਵ' ਧੁਨੀ ਨੂੰ 'ਬ' ਬੋਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਲੋਕ 'ਵ' ਧੁਨੀ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸਧਾਰਨ ਲੋਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ 'ਬ' ਧੁਨੀ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ :-
ਸਾਧਾਰਨ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਲੋਕ
ਬੱਟਾ ਵੱਟਾ
ਬਾਜਾ ਵਾਜਾ
ਬਕੀਲ ਵਕੀਲ
ਬਟਣਾ ਵਟਣਾ
ਬਹੁਟੀ ਵਹੁਟੀ
ਬੋਲਾ ਵੇਲਾ
ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਡਾਇਗਲੇਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਨਿਮਨ ਵਰਗ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਕਾਫੀ ਵਿਆਪਕ ਹੋ