ਆਚਾਰ                              ਚਾਰ

ਦੁਆਬੀ ਵਿਚ ਕਈ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਖ ਕਾਰਨ ਅਗੜ-ਪਿਛੜ (ਵਿਪਰਜ਼) ਕਰਕੇ ਵੀ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫਰਕ ਤਾਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਰਥ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਿਵੇਂ:-

ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ                           ਦੁਆਬੀ ਵਿੱਚ

ਮਤਲਬ                              ਮਤਬਲ

ਅਧਰਕ                              ਅਧਕਰ

ਪਸਲੇਟੇ                                               ਪਲਸੇਟੇ

ਚਾਕੂ                                  ਕਾਚੂ

ਜਹਾਜ਼                               ਹਜਾਜ

ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਵਾਂਗ ਦੁਆਬੇ ਵਿਚ ਵੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪੈਰ ਪਸਾਰੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਸ਼ਾ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੁਆਬੀ ਵਿਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ:-

ਕੇਪਸੂਲਾ ਨੂੰ ਨੀਲ, ਬੰਬ, ਘੜ, ਨਟ ਕਾਰਤੂਸ, ਝੂਟ, ਬਦਾਮ ਆਦਿ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਜਰਦਾ ਮਲਦੇ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਕੁਲ ਲਿਪ ਦੀ ਬਣੀ ਬਣਾਈ ਇਕ ਥੈਲੀ ਜਿਹੀ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੈਨੀ-ਪੈਣੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਦੇ ਵੀ ਕਈ ਨਾਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ:-

ਗੱਦੀ, ਸਰਾਣਾ, ਮੈਮਰੀ-ਕਾਰਡ, ਸਿਮ ਆਦਿ।

(ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਮੈਮਰੀ ਕਾਰਡ ਕਿਉਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਮੋਬਾਇਲ ਵਿਚ ਮੈਮਰੀ ਕਾਰਡ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੈਮਰੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਬੰਦੇ ਦੀ ਮੈਮਰੀ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)

ਉਹ ਲੜਕਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਲੇ 'ਗੁਣ' ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਬੇਸਣ, ਅਨਾਰਕਲੀ ਜਾਂ ਘੜੱਕਾ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਆਮ ਹੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੁਆਬੇ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਹਿਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੋ ਗਾਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੀ ਦੋਆਬੇ ਦੀ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਚਾਣ ਦਿਨ-ਦਿਨ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੁਆਬੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗਾਲ ਹੈ ਸਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੁਣ ਲੜਕੀਆਂ ਵੀ ਵਰਤਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭੈਣ ਦਾ ਯਾਰ, ਮਾਂ ਦਾ ਯਾਰ ਵੀ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਰਦਾਂ ਜਾਂ ਪਤੀਆਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕੱਢੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਲਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:-