ਕੰਨ ਲੰਮੇ ਖੁਰ ਪਤਲੇ, ਦੁੰਮ ਬੱਕੀ ਦੀ ਸਿਆਹ ।
ਦੇਖ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਤੋਰ ਨੂੰ ਝੋਰੇ ਚਿਤ ਨਾ ਪਾ ।
ਬਾਈ ਡੋਗਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਬਹਿਣ ਪੁਆਂਦੀ ਆ।
ਬਾਪ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਚਰ ਕੇ ਬੱਕੀ ਨੂੰ ਲਈਆਂ ਬਣਾ।
ਦਸ ਮਹੀਆਂ ਦਾ ਘਿਓ ਦਿਤਾ, ਬੱਕੀ ਦੇ ਢਿਡ ਪਾ।
ਮੇਰੀ ਬੱਕੀ ਤੋਂ ਡਰਣ ਫਰੇਸ਼ਤੇ, ਮੈਥੋਂ ਡਰੇ ਖ਼ੁਦਾ ।
ਚੁੱਭੀ ਵਿਚ ਪਤਾਲ ਲਾ, ਉੜਕੇ ਚੜ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ।
ਚੜ੍ਹਨਾ ਆਪਣੀ ਮੌਜ ਨੂੰ, ਮੇਰੀ ਬੱਕੀ ਨੂੰ ਲਾਜ ਨਾ ਲਾ ।
ਸਿਰ ਸਿਆਲਾਂ ਦੇ ਵੱਢ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਜੰਡ ਚੜ੍ਹਾ।
ਬੱਕੀ ਦੇ ਵੇਲ ਪਰ ਬਹਿ ਕੇ, ਬੱਕੀ ਨੂੰ ਲਾਜ ਨਾ ਲਾ ।
ਮੱਧ ਕਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪੀਲੂ ਨੇ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਭੰਡੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਦ ਕੰਮੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਥ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਮੁਕੱਰਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨਾਬਾਦ ਲੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਿਰਜ਼ਾ ਝਟਪਟ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਬੱਕੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੰਝਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ :
ਚੜ੍ਹਦੇ ਮਿਰਜੇ ਖਾਨ ਨੂੰ, ਜੱਟ ਵੰਝਲ ਦੇਂਦਾ ਮੱਤ।
ਭੱਠ ਰੰਨਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ, ਖੁਰੀ ਜਿਨਾਂ ਦੀ ਮੱਤ।
ਹੱਸ ਹੱਸ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਯਾਰੀਆਂ, ਪਿੱਛੋਂ ਰੋ ਰੋ ਦਿੰਦੀਆਂ ਦੱਸ।
ਲੱਖੀਂ ਹੱਥ ਨਾ ਆਉਂਦੀ ਦਾਨਸ਼ਮੰਦਾਂ ਦੀ ਪੱਤ ।
ਸਾਹਿਬਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਝੱਟ ਕੁ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੇਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸਾਹਿਬਾਂ ਵਾਸਤਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਛੇਤੀ ਦਾਨਾਬਾਦ ਲੈ ਚਲ ਕਿਉਂਜੋ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਕੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਹੀ ਆ ਘੇਰਣਗੇ । ਪਰ ਮਿਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਉੱਤੇ ਏਨਾ ਗੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਹਿਬਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ :
ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਦੀਂਹਦਾ ਸੂਰਮਾ, ਜਿਹੜਾ ਮੈਥੇ ਹੱਥ ਕਰੇ।
ਕਟਕ ਭਿੜਾ ਦਿਆਂ ਟੱਕਰੀਂ, ਮੈਥੋਂ ਵੀ ਰਾਠ ਡਰੇ।
ਵਲ ਵਲ ਵੱਢ ਦਿਆਂ ਸੂਰਮੇ, ਜਿਉਂ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਪੈਣ ਗੜੇ।
ਸਿਰ ਸਿਆਲਾਂ ਦੇ ਵੱਢ ਕੇ, ਸਿੱਟੂੰਗਾ ਵਿਚ ਰੜੇ।
ਸਾਹਿਬਾਂ ਸੁੱਤੇ ਮਿਰਜ਼ੇ ਦਾ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਭਰਿਆ ਝੋਲਾ ਜੰਡ ਉੱਤੇ ਟੰਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਧਰੇ ਮਿਰਜ਼ਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਦੇਵੇ । ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਮਿਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਆਪਣਾ ਝੋਲਾ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ :
ਮੰਦਾ ਕੀਤਾ ਸੁਣ ਸਾਹਿਬਾਂ, ਮੇਰਾ ਤਰਕਸ਼ ਟੰਗਿਆ ਈ ਜੰਡ ।
ਤਿੰਨ ਸੋ ਕਾਨੀ ਮਿਰਜ਼ੇ ਜੁਆਨ ਦੀ. ਦਿੰਦਾ ਸਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਫੰਡ।
ਪਹਿਲੋਂ ਮਾਰਾਂ ਵੀਰ ਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ, ਦੂਜੀ ਕੁੱਲੇ ਤੇ ਤੰਗ।
ਤੀਜੀ ਮਾਰਾਂ ਜੋੜ ਕੇ, ਜੈਹੰਦੀ ਹੈਂ ਤੂੰ ਮੰਗ।
ਬਾਝ ਭਰਾਵਾਂ ਜੱਟ ਮਾਰਿਆ, ਕੋਈ ਨਾ ਮਿਰਜ਼ੇ ਦੇ ਸੰਗ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ, ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ ਹੈ। ਮਿਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਉੱਤੇ ਗੁਮਾਨ ਸੀ ਤੇ ਪੀਲੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ :
