Back ArrowLogo
Info
Profile

ਮੁਕਬਲ ਤੇ ਵਾਰਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ । ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮੁਕਬਲ ਤੇ ਵਾਰਿਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਤੁਕਾਂ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਹੁਤ ਫਰਕ ਨਾਲ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ :

ਅਹਿਮਦ : ਅਸਾਂ ਸਬਰ ਕੀਤਾ, ਤੁਸਾਂ ਸਬਰ ਕਰਨਾ

ਖ਼ਾਤ ਲਿਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਸ ਚਲਾਇਆ ਏ ।

ਵਾਰਿਸ : ਅਸਾਂ ਸਬਰ ਕੀਤਾ, ਤੁਸਾਂ ਸਬਰ ਕਰਨਾ,

ਹੁਕਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਯੀਤ ਨ ਆਇਆ ਏ।

ਅਹਿਮਦ : ਹੀਰ ਛੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮਸ-ਭਿੰਨਾਂ,

ਤਦੋਂ ਜੀਓ ਮੇਰਾ ਉਨ ਖੱਸਿਆ ਸੀ।

ਵਾਰਿਸ : ਤੂੰ ਛੱਤਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਮੱਸ-ਭਿੰਨਾ,

ਤਦੋਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਜੀ ਰਲ ਗਿਆ ਸੀ ਨੀ।

ਇਸ ਸਾਂਝ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ- "ਇੰਜ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਹੀਰ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਡੋਲਿਆ ਤੇ ਵਾਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਸ ਵਿਚ ਰੰਗ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ । ਬਾਅਜ਼ ਥਾਂ ਤੇ ਖਿਆਲਤ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਟਾਕਰਾ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਮੁਕਬਲ ਨੇ ਵੀ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੇ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਬੈਂਤ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਹੀਰ ਦੇ ਕੁੱਲ 232 ਬੰਦ ਹਨ । ਬੋਲੀ ਭਾਵੇਂ ਠੇਠ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਰਸੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵੀ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਹੀਰ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਦੇਖੋ । ਰਾਂਝਾ ਜੋਗੀ ਬਣਕੇ ਜਦ ਰੰਗਪੁਰ ਖੇੜਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀਰ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ੍ਰਦਾ ਹੈ :

ਨਜ਼ਰ ਬਾਜ਼ ਫਿਰਦਾ ਵਿਚ ਖੇੜਿਆਂ ਦੇ, ਅੰਤ ਤ੍ਰਿੰਝਣੀ ਪਾਉਂਦਾ ਝਾਤੀਆਂ ਨੀ ।

ਇਕ ਹੱਸਦੀਆਂ, ਖੇਡਦੀਆਂ, ਗਾਂਵਦੀਆਂ ਨੀ, ਇਕ ਬੈਠੀਆਂ ਚੁਪ ਚੁਪਾਤੀਆਂ ਨੀ ।

ਕੋਈ ਸਾਂਵਲੀਆਂ ਨੀ, ਕੋਈ ਗੋਰੀਆਂ ਨੀਂ, ਕੋਈ ਲੰਮੀਆਂ ਕੋਈ ਸੰਘਾਤੀਆਂ ਨੀ ।

ਇਕ ਭਿੰਨੜੇ ਨੈਣ ਅਨੂਪ ਕੁੜੀਆਂ, ਕਈ ਸੋਹਣੀਆਂ ਨੀ, ਇਕ ਦਾਤੀਆਂ ਨੀ ।

ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਛੁਪਾ ਕੇ ਦੇਖਦੀਆਂ ਨੀ, ਇਕ ਜ਼ਾਹਰਾ ਮਾਰਦੀਆਂ ਝਾਤੀਆਂ ਨੀ ।

ਇਕ ਕੱਢ ਘੁੰਗਟ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੀਆਂ ਨੀ, ਇਕ ਖੋਲ੍ਹ ਵਿਖਾਂਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਨੀ ।

ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਓਂ ਵੇ ਰਾਵਲਾ ਜਾਏਂ ਕਿੱਥੇ ? ਮਿਲ ਨਾਥ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਬਾਤੀਆਂ ਨੀ ।

ਜਦ ਪਿੰਡ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਰਾਂਝਾ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਧੂਣੀ ਰਮਾ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜੋਗੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੀਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਖੂਬ ਬਿਆਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਵਾਰਿਸ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਪਾਸੋਂ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਿੱਸੇ ਵਿਚ ਮੱਝਾਂ ਦੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ, ਜੋਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ :

ਮਹਿਰ ਬੇਟੀਆਂ ਸੰਦਲ ਭਿੰਨੀਆਂ ਨੀ, ਨਾਲ ਡੁਮੇਟੀਆਂ ਰਾਗ ਸੁਣਾਵਣੇ ਨੂੰ।

ਇਕ ਖਤਰੇਟੀਆਂ ਇਕ ਬੂਮਨੇਟੀਆਂ ਨੀ, ਇਕ ਸਈਦੇ ਦੀਆਂ ਚਤਰ ਬਦਾਵਣੇ ਨੂੰ ।

ਇਕ ਨੇਟੀਆਂ, ਇਕ ਅਛੇਟੀਆਂ ਨੀ, ਇਕ ਕਹਿਰੇਟੀਆਂ ਝੁੰਮਰ ਪਾਵਣੇ ਨੂੰ ।

ਇਕ ਲੁਹਾਰੀਆਂ, ਇਕ ਭਟਿਆਰੀਆਂ ਨੀ, ਇਕ ਠਠਾਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਵਣੇ ਨੂੰ ।

ਸਭੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਹਾਲ ਅੰਦਰ, ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਜੋਬਨ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾਵਣੇ ਨੂੰ ।

ਜਦ ਹੀਰ, ਰਾਂਝੇ ਜੋਗੀ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਭਾਬੀ ਸਹਿਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਖ਼ੌਲ ਨਾਲ ਪੁਛਦੀ ਹੈ :

77 / 93
Previous
Next