(1) ਗੋਸ਼ਠਾਂ ਜਾਂ ਗੋਸ਼ਟੀਆਂ

(2) ਟੀਕੇ

(3) ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ

(4) ਹੁਕਮਨਾਮੇ

(5) ਵਚਨ

(6) ਅਨੁਵਾਦ

(7) ਫੁਟਕਲ

(1) ਗੋਸ਼ਠਾਂ ਜਾਂ ਗੋਸ਼ਟੀਆਂ-

ਗੋਸ਼ਠ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚਰਚਾ, ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਜਾਂ ਬਹਿਸ ਕਰਨੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਜਮਾਨੇ ਵਿਚ ਮਹਾਂ-ਪੁਰਸ਼ ਜਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤਕ ਪੁਚਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ਢੰਗ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਸਨ । ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾਂਤਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਪਤ ਪਾਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਕਿੰਤੁ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫੇਰ ਆਪ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਹੜਾ ਢੰਗ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਸ਼ਠਾਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੋਸ਼ਠਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ :

(ੳ) ਮੱਕੇ ਦੀ ਗੋਸ਼ਟਿ : ਇਹ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗੋਸ਼ਟਿ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਰਲੀ ਮਿਲੀ ਰਚਨਾ ਹੈ । ਨਮੂਨਾ ਦੇਖੋ :

''ਤਾਂ ਫਿਰ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਸੁਆਲ ਕੀਤਾ ਹੇ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਏਹੁ ਜੋ

ਫਕੀਰੀ ਕੇ ਬਸਤਰ ਪਹਿਰਤੇ ਹੈਨਿ॥ ਹਰੁ ਫਕੀਰੀ ਕਾ ਭੇਖ ਕਰਿ ਕੇ ਆਪ

ਕਉ ਬਡਾ ਕਹਲਾਵਤੇ ਹੈਨਿ॥ ਸੋ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀ ਫਕੀਰੀ ਹਾਸਲ ਨਾ

ਹੋਈ। ਨ ਗਿਰਹੀ ਨ ਉਦਾਸੀ ਕੋਰਾ ਹੀ ਰਹਿਆ ॥ ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਆਖਿਆ.... ।"

(ਅ) ਗੋਸ਼ਟਿ ਆਤਮੇ ਕੀ: "ਤਬ ਪ੍ਰਮਾਤਮੇ ਕਹਿਆ: ਜੋ ਇਸ ਦੇਹੀ ਮਹਿ ਅਠ ਰੋਗ ਨਿਤਾਪ੍ਰਤ ਲਗਤੇ ਹੈਨ। ਕਿਸੇ ਤੇ ਮਨੁਖ ਉਬਰਤਾ ਹੈ, ਕਈ ਮਰ ਜਾਤੇ ਹੈਨ, ਸੋ ਕਵਨ ਕਉਨ ਰੋਗ ਹੈਨ । ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਮੋਹ, ਅਹੰਕਾਰ, ਭੁਖ, ਪਿਆਰ. ਲਬ, ਨਿੰਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤਾਂ ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੁਰਤਿ ਹੈ। ਇਹੁ ਵਸਤੂ ਸੰਸਾਰ ਕੀਆ ਪ੍ਰਕਿਰਤਿ ਕਉ ਭਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ । ਸੰਸਾਰ ਸਾਥ ਤੋਂ ਹੀ ਰਹਿ ਆਵੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਵਸਤੂ ਹੋਵਨ । ਪਰ ਏਹੁ ਮੁਕਤ ਕੇ ਸਹਾਈ ਨਾਹੀਂ ।"

(ੲ) ਅਜਿੱਤੇ ਰੰਧਾਵੇ ਦੀ ਗੋਸ਼ਟਿ: "ਅਜਿਤੇ ਰੰਧਾਵੇ ਕਹਿਆ' ਸਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤੇਰੇ ਵਚਨ ਸੁਣਿ ਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤੁ ਗਨਤੀ ਪਈ ਹੈ । ਜੇ ਭਾਵੇਂ ਤਾਂ ਸੁਣੀਐ । ਅਰਦਾਸਿ ਕਰਾਂ । ਬਚਾ ਅਜਿਤਿਆ, ਬਚਨ ਹੈ, ਅਰਦਾਸਿ ਕਰ, ਗੁਰੂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ । ਜੋ ਕਿਛੁ ਪੁਛੇਂਗਾ।"

(ਸ) ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੋਸ਼ਟਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਯਥਾ: 'ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੋਸ਼ਟਿ, 'ਕਲਜੁਗ ਨਾਲ ਗੋਸ਼ਟਿ, 'ਕਾਰੂੰ ਨਾਲ ਗੋਸ਼ਟਿ, 'ਗੋਸ਼ਟਿ ਅਜਿਤੇ ਰੰਧਾਵੇ ਨਾਲ' ਜਾਂ 'ਗੋਰਖ ਨਾਲ ਗੋਸ਼ਟਿ ।

(ਹ) ਬਾਬੇ ਲਾਲ ਨਾਲ ਗੋਸ਼ਟਿ : ਇਹ ਬਾਬਾ ਲਾਲ ਦੀ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨਾਲ ਹੋਈ ਗੋਸ਼ਟਿ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ਬੜੇ ਸੰਖੇਪ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਦੇਖੋ :

'ਘਰ ਫਕੀਰ ਕਾ ਕਹਾਂ ਹੈ?" ਕੇ ਸਰੀਰ ਅਰ ਜੀਊ।‘

'ਮਹਮਾਨ ਫਕੀਰ ਦਾ ਕਉਨ ਹੈ ?" 'ਕੇ ਸਰੀਰ ਅਰ ਜੀਊ।‘

"ਤੋਸ਼ਾ ਫਕੀਰ ਕਾ ਕਿਆ ਹੈ ?" 'ਕੇ ਭਰੋਸਾ ਭਗਵਾਨ ਕਾ।‘