ਵੀ ਧਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।"

"ਠੀਕ ਹੈ, ਬੇਟਾ, ਸਥਾਨ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਵੀ। ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਧਨ ਹੈ, ਵਿੱਦਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਧਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਾਂ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਵੀ ਪਛਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਤਿਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਸਾਡੇ ਸੁਹਜ-ਸੁਆਦ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਹਜ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਵਿਕਸਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਅਣਹੋਂਦ ਨੂੰ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਰੁਚੀ ਸੁਹਜ ਸੁਆਦ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਵਿਰੋਧ ਹੈ।"

"ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਵੀ ਤਾਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਮਾਜ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਠੀਕ ਠਾਕ ਅਤੇ ਸਾਵਾਂ ਪੱਧਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਤੋਖ਼ਲਾ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।"

"ਮੇਰੀ ਸਿਆਣੀ ਸੁਨੇਹਾ, ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ-ਪਾਸਾ ਜਾ ਕੁਆਸਾ ਸੱਚ ਹੈ। ਤੁਸਾਂ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਹੋ 'ਤੌਖ਼ਲਾ'। ਇਹ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ; ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਘੇਰਾ ਵੀ, ਸਾਤਵਿਕਤਾ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਸਮੁੱਚਾ ਪਸ਼ੂ-ਜੀਵਨ ਸ੍ਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੈ ਅਤੇ ਤੌਖਲਾ ਸਮੁੱਚ ਪਸ਼ੂ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਬਦ ਸਮੁੱਦੇ ਪਸ਼ੂ-ਮਨ ਦੀ (ਜੋ ਸਮੁੱਚੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਆਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲਤਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਸ਼ੂ-ਜੀਵਨ ਸ੍ਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦੇ 'ਸੰਘਰਸ਼' ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ। ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਦੇ 'ਭਰੋਸੇ' ਦਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ 'ਤੋਖ਼ਲੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਸਦਾ ਹੀ ਤੌਖ਼ਲੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।"

"ਪਰੰਤੂ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ?"

"ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣਾ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੈ ਅਤੇ 'ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਹੋਣਾ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਓਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿੰਨਾ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਤੋਖ਼ਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰਮ ਪਾਲਦੀ ਹੋਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪੀੜਾਂ ਬੱਲੀਆਂ ਹਨ। ਏਸੇ ਭਰਮ ਨੇ ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਐਟਮੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਰੋਗ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਾਮੀ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਇਸ ਰੋਗ ਦੀ ਰੋਗੀ ਰਹੇਗੀ। ਕਿੰਨੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਸੁਆਦਾਂ ਦੇ ਸੁਹਜ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਾਂ।"

"ਪਾਪਾ, ਹੁਣੇ ਹੀ ਤੁਸਾਂ ਸੁਹਜ ਦੀ ਥਾਂ ਕੋਮਲਤਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ....

"ਸੁਹਜ ਦਾ ਭੇਤ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੁਆਦਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ