بھُومِکا- وِدِآرتھی سبد دو سبداں ‘وِدِآ’ اتے ‘آرتھی’ توں مِل کے بنِآ هَے۔ وِدِآ دا ارتھ هَے پڑھاای اتے آرتھی دا ارتھ هَے ‘ِاکّٹھی کرنا, پراپت کرنا’ ارتھات وِدِآرتھی توں بھاو اُس وِاکتی توں هی هَے جو وِدِآ پراپت کردا هَے۔
وِدِآرتھی کال منُّکھ دے بھاوی جیون دی بُنِآد هُںدا هَے, کِاُںک نیںه جِنّی مجبُوت اتے پّکی هووےگی, اُس اُّتے اُّنا هی مجبُوت مهل اُسارِآ جا سکدا هَے۔ بچپن ِاک اجِهے چھوٹے پَودے دے سمان هُںدا هَے, جِسنُوں جِوےں چاهے موڑِآ جا سکدا هَے۔ جیون دے ِاسے کال وِچ منُّکھ دیآں اںدرلیآں سکتیآں دا پُوری ترھاں وِکاس هُںدا هَے۔ ِاس لای اُه آپنیآں سکتیآں نُوں سماج اُپےوگی بنااُن لی سِّکھِآ دھارن کردا هَے۔
جیون دا سبھ توں اُّتم بھاگ- وِاکتی دے جیون وِچ وِدِآرتھی جیون ِاک مُّکھ اتے وِسےس تھاں رّکھدا هَے۔ِاه وِدِآرتھی دے آاُن والے جیون دی تِآری دا سماں هُںدا هَے۔ِاس وےلے وِدِآرتھی جو گِآن پراپت کردا هَے, اُه اُسدے سارا جیون کںم آاُںدا هَے
آدرس وِدِآرتھی دے گُن- وِدِآرتھی جیون منُّکھ دے سُکھی جیون دی واںگڈور هُںدا هَے۔ جےکر ِاس جیون کال وِچ منُّکھ کُّجھ گُناں نُوں آپنے وِچ سمےٹ لوے تاں اُسدا سارا جیون سُّکھ-سهُولتاں نال بھرپُور هو سکدا هَے۔
وِدِآرتھی نُوں کاں دے سمان چَوهیں پاسی نجر رّکھن والا, بگُلے دے سمان دھِآن لگااُن والا, کُّتے دے سمان نیںد والا, گھّٹ بھوجن کرن والا اتے گھر تِآگ کرن والا هونا چاهیدا هَے۔
وِدِآ ادھِاَےن- وِدِآرتھی دا سبھ توں پهِلا کرتو هَے, وِدِآ پراپت کرنا اتے وِدِآ پراپتی لای سدا تِآر رهِنا۔ ِاه ٹھیک هَے کِ کےول کِتابی گِآن هی ِاک آدرس وِدِآرتھی دی پچھان نهیں هَے, پر کِتابی-گِآن توں سّکھنا وِدِآرتھی وی سپھل ناگرِک نهیں بن سکدا۔ سماج وِچ مان-ستِکار اتے اُّچی پدوی پراپت کرن لای اُّچی ڈِگری دی پراپتی وی جرُوری هَے۔وِدِآرتھی نُوں جگِآسُو اتے ادھِاَےنسیل هونا چاهیدا هَے۔
چرِّتروان- چرِّتر, وِدِآرتھی جیون دی نیںه هَے۔ ِاک آدرس وِدِآرتھی دا چرِّتر وی آدرس هونا چاهیدا هَے۔کِاُںک چرِّتروان وِاکتی سماج وِچ آدر پراپت کردا هَے۔ وِدِآ اتے دھن دا بھںڈار هون تے وی جےکر منُّکھ دے کول چرِّتر دی تاکت نهیں هووےگی تاں اُه سدا کَوڑی نجر نال هی دےکھِآ جاوےگا۔ ِاک کهاوت هَے- “جےکر دھن گِآ تاں سمجھوں کُّجھ نهیں گِآ, سِهت گای تاں کُّجھ جرُور گُآچ گِآ پر جےکر چرِّتر چلا گِآ تاں سمجھو سبھ کُّجھ چلا گِآ۔
نِمر تے مِّٹھ-بولڑا- آدرس وِدِآرتھی وِچ نِمرتا تے مِّٹھا بولن دے گُن هونے چاهیدے هن۔ وِدِآ منُّکھ نُوں نِمر, سردھاوان اتے دِآلُو بنااُںدی هَے۔ جِس ترھاں پھلاں نال لّدِآ هويا رُّکھ سدا جھُک جاںدا هَے, اُس ترھاں گِآن نال بھرپُور وِاکتی نِمر هو جاںدا هَے۔” سری گُرُو نانک دےو جی نے وی ِاںجھ هی آکھِآ هَے—
“مِّٹھت نیویں نانکا گُن چںگِآایآں تتُ۔”
مِهنتی- آدرس وِدِآرتھی لای مِهنتی هونا بهُت جرُوری هَے کِاُںک وِدِآ دھارن کرنا کوای ‘بّچِآں دی کھےڈ نهیں۔ کِسے وِدوان نے ٹھیک هی آکھِآ هَے,“ سُکھ چاهُن والے نُوں وِدِآ دی چاه نهیں کرنی چاهیدی, وِدِآ چاهُن والِآں نُوں سُّکھاں دی ِاّچھا (سّدھر) نهیں کرنی چاهیدی۔”
اروگ سریر- وِدِآرتھی دا سدھارن ارتھ تاں وِدِآ پراپت کرن والا هی هُںدا هَے, پر جےکر وِدِآ-پراپت کرن والا سریر اروگ (سِهتمںد) نهیں تاں اُه وِدِآ کِوےں پراپت کر سکدا هَے۔ ِاک کهاوت وی هَے, ‘اروگ ( سِهتمںد ) سریر وِچ هی اروگ من هُںدا هَے۔
هور گُن-
ِاک آدرس وِدِآرتھی دےس دا چںگا ناگرِک هُںدا هَے۔چںگے ناگرِک بن کے هی اسیں دےس اتے کَوم دے بھلے لای کُّجھ نا کُّجھ کر سکدے هاں۔آدرس وِدِآرتھی وِچ چںگے نےتاواں والے گُن هُںدے هن۔ اُه باکی لوکاںراه دِکھا کےچانن مُنارے دا کںم دِںدا هَے۔
ِاک ادرس وِدِآرتھی دےش اتے کَوم دا وپھادار سِپاهی هُںدا هَے۔ اُه دےس اُّتے بھیڑ پَےن تے آپنی جان دی وی پرواه نهیں کردا۔
ِاک آدرس وِدِآرتھی هرےک دا مِّتر اتے مِلاپڑا هُںدا هَے۔ بھاوےں اُه کِسے وی جات جاں کَوم نال سںبںدھ کِاُں نا رّکھدا هووے, اُه دھرم دے بھےدبھاو توں دُور هُںدا هَے۔ اُس دے لای سںسار جاتی دے سارے لوک مِّتر هُںدے هن۔
ساراںس- اجوکا وِدِآرتھی کّلھ دا ناگرِک, راجنےتا اتے دےس دا اُسرایآ هَے۔جےکر اّج جیون دی نیںه مجبُوت نهیں بناای گای تاں آاُن والا سماج ِاک اُکھڑِآ-پُکھڑِآ اتے پِچھڑِآ هويا سماج هووےگا۔ ِاس لای دےس دے بھوِّکھ دی اُّنتی تے اُساری لای وِدِآرتھی دا ورتمان اُّجل اتے روسن هونا چاهیدا هَے۔