(1)
سِآلکوٹ دی جُوه دے اںدر
جوگیآں دا جھُںڈ ِاک اُترِآ۔
کھُونی کھُوه دے کولے
گورکھ ناتھ پںجاب دے جوگی نے
هےک لاای ڈُّبدے سُورج نُوں دےکھ کے :
“مَےں پهُںچِآ سمےں دی آکھری 'واج لَے
مںجلاں مےرے کھںبھ هوایآں,
مَےں اُّڈِآ, کوای اسمان ن رِها وو !...
گاڑھی اگوچر سُنّ دے هےٹھاں مَےں
چیک کے نسدی دےکھی
بےسُمار سُورجاں دی رّت هَے۔
“هَولناک کڑک دے هےٹھاں
نبی تے ناتھ سُّتے;
سمےں دیآں اُّچیآں هےکاں دے کدماں 'چ
ٹُّٹے مُکٹ تارِآں دے رُلدے-
روه دی ڈُوںگھی نےس کھُبھی
سارے پتال هی سُنّ وو !
روه دی کالی اےال دا پھَےلِآ جںگل
ساه رگ دے هےٹھاں مےدنی-مُورچھا پھَےلی۔
ِاک ِاک کنی سوےےت
مےرے دھِآن 'چوں کالی اےال 'تے پَےںدی-
گهِری اّکھ دے لهُو نال
کدے کدے مَےں بھَےا نُوں چیردا
مَےں گاڑھی اگوچر سُنّ وِّچوں
جگت دی مايا نُوں دھُوںهدا—
مَےں آپنی کاياں نُوں نوچدا
لهُو دے آکھری نسے 'چوں۔
مَےں الکھ دی گُںمی اّگ 'چوں
ناراں نُوں نگن کردا بستر اُتار کے-
مےریآں 'واجاں روهیآں دے واںگ سُّکیآں,
اّکھاں دی هِںسا چوں پھےر اُّٹھدا
مَےں رّجِآ سوم رس پی کے نِکلدا
سااُن جِاُں هرا کچُور هو۔
“جان نُوں تُںب کے سُّٹدا دُور تک
تاں رُّکھاں دے سںگھنے بےلے
سُنّ 'چوں مار کِلکاریآں نِکلدے—
مےری جان گاڑھی
بھارے هڑھاں ورگی
دھِآن سمےٹ کے چُّپ دا
نِر-دھِآن مےدنی کردی۔
“کدے کدے مَےں سُنّ اّکھر 'چ اُتردا
کُوںجاں دے هڑھ دی پھرپھر سِتارِآں تیکن
گُںمدی ِاک ٹھںڈھا پھراٹا مار کے,
جِاُں وناں دے کاپھلے لّکھاں
کِسے ولی دے مهِرم تیر دے پِّچھے اُّڈدے۔
رُّکھ دی گُپت جڑ واںگُوں
مَےں سُنّ وِچ لےٹدا
باهر کاياں دے هڑھ پاے وگدے
گِآن-بِبھُوتی مَےں تھیںودا,
مےرے هڑھ پاے لّبھدے مَےنُوں;
مَےں کال دی آکی بھُجا نُوں توڑ کے
دھُوڑ دے انّھے گُبار وِچ سُّٹدا;
کوپ-رگاں وِچ سُورج نِگل کے
مَےں کِّکراں دے جھُںڈ وِچ تانی تاندا-
نھےر-چانن جِمیں-اسمان توں باهر دی
مَےں گُپت تِاُوڑی آکھری—
ابول هُکم, کهِر دی چُّپ جبان هو
مےدنی دیآں سُهل رگاں 'تے لِپٹِآ سِّکا ;
جبر دی چُّپ وِچ
نجر جد کردی گهِریآں ساجِساں,
چھلکدے لّکھاں بھُچال هو,
هڑھ نسدے پاگل دے واںگ چیکدے روںودے,
ِاس بھاری هَوںک دے اُّتے
مَےں بنّھِآ مِّٹھیآں سُراں دی 'واج نُوں۔
پھےر مَےں جِمیں دے کَوڑے هڑھاں نُوں
جیبھ دے هےٹھاں نّپدا,
مَےں جیبھ هو سَوںدا سُهل کمل دی چھاتی 'تے !
“ملُوک ندیآں دی کامی جُوه وِچ
مَےں بھےجدا مُنِّآں نواں ملُوک چےلڑا,
جو هُسن دی رّجویں بھُّکھ لَے
پرتدا نیویں اّکھ کر جوگ دے آںگن۔
“سُنّ دیآں کھُّلن وراچھاں
مَےں باهر آںودا بھُّکھا تِهايا—
پّتھراں 'تے کھِلرے رِجک دے دانِآں اُّتوں
جھُک کے مَےں پںچھیآں دے سبر نُوں چُّکدا
رُکدا بھولیآں اّکھاں دے سهِم کولے۔
“ِاهناں نِّکِآں راهاں 'تے
راهاں توں کِتے وّڈے ناتھ دا آسن
کِتے وّڈے رتھ دا چیکدا پهیآ۔
هُکم دا اںت ن آدِ هو
داوا آگنی تے مُورچھِت ترباں,
مُورچھِت کاپھلا رُوهاں دا۔
سمجھ ن آوے ِاس نِّکے سپھر وِچ
سینے دے ننّھے بھَےا وِچ کِّڈا ناتھ هو !”
(2)
ناتھ نُوں کھوه پَےںدی :
گُوںجدے اهُں دے ناد وِچ
سّچ دا آکھری هُکم جد دِںدا۔
سِآلکوٹ دیآں گلیآں دے اںدر
پتلی مهین دھُوڑ دے اُهلے
بھرن هَوکا دُور دے راهی—
سهِر دی سراں دے سُںنجے آںگنیں
سمےں دے لّکھاں پردے گُمنام هُںدے-
چھّت 'تے بَےٹھے کبُوتراں دے پراں هےٹھاں
سُنّ دا نھےرا پھَےلدا-
کوای مٹکی دُّدھ دی چُّکی
سهِر 'چوں نِکلِآ
رُکھ کیتا جوگیآں دی جُوه ول—
پَون دا لهُو نال بھِّجِآ دامن
باگ دے سُّکے ٹاهناں چوں لںگھدا۔
پیلے پّتاں دے سینے 'تے وّجدے پھراٹے
جِوےں درِآ لّکھاں وگدے آون۔
لُونا نے باںدی نُوں بھےجِآ
کھانگاه 'تے دیوا بال کے آوے۔
راجے سلوان نُوں جاپے
نھےر وِچ کاياں کر کر ڈِّگدی
کھاکی پّت هو رُلدی دین-رںک دے دراں 'تے,
جِس 'تے آاُںدیآں جاںدیآں پَوناں
اُتر آون مَوت نُوں پین لای۔
ماں ِاچھراں چاننی دے پردے چُّک چُّک
وناں دے رںگاں نُوں لاه کے
نجر دے سبھ درواجے دُور کر
دےکھنے نُوں پُورن سِّکدی
پُّتر دی 'واج نُوں سُننا مںگدی
چُّپ ورتاںودی !
جِنّے وی بِٹرے بول جهان دے
پَوناں دے چںچل پھراٹے
پِّپلاں دی کھڑ کھڑ
پَےراں دی چاپ, گھوڑاں دی ٹاپ,
انّھا کھڑاک جاں
پِآر دی هاک جاں
ِاّچھراں دی چھاتی 'چ سُّتیآں لوریآں نا' سَوںودے۔
پُورن دے بُّچے اںگاں تے
هریآں ساکھاں اُلاریآں وناں نے—
تارِآں دی لِسکار دا وےلا
جکھماں 'تے جّلاداں دے اّتھرُو سُّٹدا—
سمےں دے کّچے بول نُوں
چنّ ِاک جھّکھڑ دی اّگ لا پاٹِآ۔
وّڈِآں تکھتاں دے کولے
کُوڑ دے هاکم نُوں سُّٹ کے,
کھُون سهیداں دی سّد نال چّلے
بےسُمار اّکھاں دے باگی لهُو,
پرچم تے تارِآں دے کَےدی بنّھ کے
کھاک نُوں اهُں دی اّگ تک توڑ کے۔
بّچے اںگاں توں اّگے
سُنّ نے چّب دِّتے لسکر هجاراں—
ِاک چیس وّٹی پُورن دی کوهی رّت نے
تاں ِاچھراں دے بےسُمار هّتھ آ لّگے اَوس نُوں۔
(3)
گورکھ ناتھ نے چنّ دی ٹِّکی نُوں دےکھِآ
لهُو نُوں دِّتا دھِآن دا آسرا :
“رُّکھاں تے ندیآں نے سدا نهیں رهِنا,
رهےگا کَوڑی مِّٹی 'چ رهےگا
دھِآن دا ادرِسٹ پِںجر-
جِسدے چُپھےرے
بھَےا بلوان مےری رّت دا
سدا هی پھِردا رهےگا۔
مُرجھااُںدے رُّکھاں دے هےٹھاں
روگ دی پھاهی توں ڈِّگدے جیو دے کولے
سُّکیآں ندیآں دے سینے
دھِآن دے ادرِسٹ پِںجر 'چوں اُٹھ کے
مَےں ِاّکو بُرک وِچ چِّتھ سُّٹاںگا
کُل دھرتیآں دے سینے 'تے جھُوںمدے گھاه نُوں۔
منِّآ رںگ دا سںگ مَےں کردا,
وگدے پانیآں دا موه کردا رّج کے,
رُّکھاں نُوں تردا,
پسُوآں نُوں نس نس پھڑدا,
هُںدا مُرید چنّ دی ٹِّکی دے نسے دا,
پر سبھ ترباں نسیلیآں
مَےں اُس رّت وِچ سُّٹدا بےپرواه سهِنساهاں دے واںگُوں,
جِسدا بھَےا بلوان
پل دی چُّپ وِچ سُّتِآں سِںگھاں دا روه
دھِآن ادرِسٹ دے پھِردا چُپھےرے۔
کھُون سهیداں دے کںڈھڑے
بھکھدے سُوهے تںبُو دھرم دے,
مَےں بل رِها اَوتھے
دروےس جِها دیوا۔
ابھِساپ دے تڑپدے پںجے دے هےٹھاں
لّکھ دُسٹاں دے راجاں دی بھسم مَےں دّبدا
کھُون سهیداں بس مَےں آپ هاں۔”
(4)
ناد وڑِآ گگن دی جُوه وِچ
جِاُں هاتھیآں دی دھمک پَےںدی جںگلاں۔
جوگی دا سںکھ پِآ گُوںجدا
سارے اکاس سںکھ دی گُوںج نے !
پّچھے اںگ نے دھرت دے رُلدے,
بےلے پاڑ کے سُّٹے کِس نے راه وِچ !
دسوےں دُآر دے گُںبد 'چ کھڑا هَے جوگی,
بستر اُتار کے دھرت دے
ندی کوای نگن هوای—
جںگلاں دا پردا چُّک کے
پںچھی دی اّکھ ِاک چمکی—
دیوا دروےس دا تّک کے
رَےن پھکیرنی چّلی—
جوبن دی اُمر وِچ دھرت دے سینے 'تے
کالے کھُوهاں دیآں نوساں کھُبھیآں;
تد سںکھ دی گُوںج 'چوں ولیآں دی 'واج ِاک آای,
ناتھ دا مون بُّت اُترِآ
مون اّکھ هوای دسم دُآر دی;
پّچھِآں اںگاں نُوں آںودا چےتا,
مِهربان مُرسد دا دُوروں,
اسیساں لںگھدِآں مُساپھراں دیآں
مُورچھا 'چوں ٹاهنیآں دے واںگُوں پھُّٹیآں۔
ناتھ کھڑا پااُںدا
کھَےر گریبنی دھرت نُوں
رُّتاں دیآں گھُّگھیآں نُوں چوگا چُگاںودا۔
