وِکرمی : 1۷۵۶
1
گُرُو گوبِںد سِںگھ سُورما ےودھا بلکاری,
اںمرِت اُس ورِآم دا, دل-ٹھاکُر بھاری,
سوما بیر پںجابیآں, سِںگھاں دا واری,
گِآن سمُںدر کوی اُه, کھگ اُدھی نِآری,
تھںم رّکھے ڈھهِںدے ارش نُوں, واه چھبی پِآری,
رانا, راکھا جگت دا, جاواں بلِهاری ۔
اَوس سُهانے دِن جدوں اُپبن پھل لّدے,
پھُل پاے مهِکاں وںڈدے, باغاں دے مّدھے,
دّبھ هری دیآں واڑیآں, سبھ دےون سّدے :
*شُبھ شُبھ تےرا آونا, رهیاے هّتھ-بّدھے*
سُنن لای گُردےو نُوں, جُڑ پاے سِکھ تّدے ۔
بول کی هونے اُنھاں دے, کی نواں سُنےها ?
جیون مدھُر بنان نُوں هُن فرز کِوےها ?
لگدے واںگُوں سُراں دے, کُجھ سوچ ِاوےها,
کھڑ ساهوےں گُردےو دے, جوشیلے اےها ۔
2
اچنچےتی تھڑھے تے اُه سُورت پِآری,
بھر جوبن تے شان وِچ, اُه بھُج-بل دھاری,
آن کھلوتی ساهمنے, دِب-جوت پساری,
اُهدے نَےنوں نِکلن, لاٹاں کرتاری,
باںه اُّچی کر پھڑی هَے, ِاک تےز کٹاری,
تک ِاه اّگ دی پُتلی, ڈر لگدا بھاری,
شےراں دا دل جِس ترھاں, وےکھے بلکاری,
ارشی جادُوگر تایں, چُّپ شاںتی دھاری,
تِوےں اسںکھاں سیس تد نِںو گاے, نر ناری ۔
بِجلی واںگُوں لِشکدی تلوار اُٹھاای,
برهم-سُت کھوهلے هوٹھ تد, دھُر اںدروں آای,
بانی جوالا-مُکھی بن, آدےش خُداای :
*مَےں چاهاں ِاهو کھُبھو دِآں شمشیر نِآری,
مانو دِل دے اںدرے, لا سّٹ کراری,
دھرم چاهے پی جاونا هَے خُون بلی دا,
سِّکھو مےرے پِآريو, وِچ کَون تُهاڈے,
جو دِل نںگا کر داے, رت لال کھِلارے,
ماں دےوی دی پِآس نُوں جھٹ آن بُجھاوے ?*
بُت بنے ِاک پل لای سِکھ بول نا سکن ۔
ِاک پل سارے چھا رهی سمپُورن چُپ چاں ۔
پھِر سںگت 'چوں اُٹھِآ ِاک بیر انوکھا,
اُس ناِاک نے مُّکھ توں ِاه شبد اُچارے :
*هے ستِگُر ! مَےں مراںگا, تلوار اُٹھااَو,
اتے پِآرے دھرم دی هُن پِآس بُجھااَو,
ديو اسیس ِاس پُرش نُوں تے بھےٹ اُٹھااَو ۔*
گُرُو سںت مُسکا پاے لَے گاے وِچ مںدر
جِتھوں دھارا خُون دی وهِںدی هوای دِّسی,
وےکھو پھِر گُردےو نُوں, مُسکاںدے آاے,
بلی چاڑھ کے سِکھ نُوں تلوار اُٹھااے,
بِجلی ساُن واںگراں کھڑ ستِگُر پُورے,
پھڑ رّت-بھِنّی سِری ساهِب ِااُں بانی بولے :
مُڑ چاهاں چلانی سری ساهِب ِاک جیںدے دِل وِچ
ماں دےوی چاهے بلی پھےر ِاک هور منُّکھ دی
سِّکھو کی کوای هور هَے جو پِآس بُجھاوے,
رت پینی کلِکا مات دی ?* هُن دُوجا آوے
سُن کے اےس وںگار نُوں, بلی هونا چاهوے;
مںدر اںدر لَے گاے اُهنُوں ستِگُر سُورے,
دھارا تک کے خُون دی لوکاای کںبی
اےداں هی ستِگُرُو جی پںج واری آاے,
پںج سُورمے نِّترے پِآرے اکھوااے ۔
۳
نِرے گِآن سںگ کوای نا وّڈا بن جاوے,
اسلی وّڈا اُه, جو چھاتی ڈاهوے,
سری ساهِب دے ساهمنے, سِر بلی چڑھاوے,
اےداں هو کُربان اُه, برهم تاایں پاوے ۔
گُرُو دِآلُو ورتِآ ِاه اجب تریکا
لّکھاں وِچوں چُنن لای, ِاه پںجے سُورے ۔
وےکھ اسںکھوں نِتردے کُربانی خاتر,
هو پرسنّ تد ستِگُرُو مںدر 'چوں آاے,
نال لِآاے آپنے پںج سُورے ناِاک,
کھلک سمجھدی جِنھاں نُوں چڑھ بلی پدھارے,
سُرگاں اںدر پُّج گاے, هن گُرُو دُآرے ۔
پر جد وےکھے سُورمے, اچرج هو جھاکن
ات وِسمادی خُشی وِچ, جَےکارے چھّڈن ۔
دھنّ دھنّ کلگی والِآ ! تےری شان نِرالی,
دِل شےر دا دے گِآ هَے اج وِکھالی ۔
لسدے سُورج واںگراں اوتار مِهر دے
ستِگُر پںجاں سُورِآں نُوں گلے لگايا,
دے اسیساں اُنھاں نُوں, پھِر ِاه فُرمايا,
شبداں دی دھُن ِااُں لّگے جِاُں گھنهر گرجے :
*مےرے پِآرے دُوليو ! کی تُسیں نا جانو,
بھارت ماں تے کالِکا هن ِاکو دووےں,
جد مَےں پںجاں سُورِآں نُوں بلی چڑھايا,
بھرم اجِها اُپجِآ, تُسیں سارے کںبے ۔
کی مَےں چاهواں مارنا سِکھ آپنے هّتھیں ?
پںج وےری مَےں پِآرِآں دے تایں لُکايا,
لَے پرتاوا تُساں دا, مَےں سهِم ودھايا,
جانا مَےں تُسیں دےش-بھگت سُّچے دِل والے
وےکھو پںجے بلی نے هن تُهاڈے ساهوےں,
پرتاوے چمکا دِّتی هَے شان تُهاڈی,
مےرے دِل انںد هَے, سُکھ شاںتی بھاری ۔*
۴
گُرُو گوبِںد سِںگھ پرکھِآ جد سِکھاں تاایں,
تدوں خالسا جنمِآ, ِاه چون-وِدھی سی,
پهِلے پںج سن خالسا, فُرمان گُرُو دا,
چڑھدی کلا تے سُورمت نا کدے گواچی,
بهُت پُرانے سمےں وِچ وی بھارت اںدر,
گُرُو سںت نے دسِآ دُنیآں دے تاایں,
ساری کَوم هی هو سکے ورِآم بهادر ۔
سمےں پُرتن وِچ سی اوتار کرِشن دا,
جِس دے دَےوی بول هی سن ساکھی بھردے,
بھارت دےش اساڈڑا هَے امر, سدیوی ۔
سدجوان بلوان هَے ساڈی ماں دےوی,
سوَے-رکھِآ کر آپ وی اُه رمدی رهِںدی ۔
کرتے جِاُں پںج تت توں هَے سرِشٹ اُساری,
ِاوےں خالسا جنمِآ پںج بیراں توں هی ۔
پھلِآ دھرم تے دُشٹتا گھبراای, کںبی,
دےوی تدوں سُتںترتا, خُش هو مُسکاای ۔
۵
چھبی پِآری لگدی دےواں دے تاایں
سںگت اںدر تخت تے گُرُو گوبِںد سِںگھ دی,
گِردے اُس دے سج رهے پںج رِشی پِآرے,
بستر هار پهِناِا کے هن کول بِٹھااے ۔
پِآرے اُس نُوں اُه, جِوےں سوَے-نَےن پِآرے ۔
*وےکھو پهِلا خالسا, رکھِآ لای آيا,
خاتر دےش تے دھرم دی, ستِگُرُو وروسايا ۔*
نےڑے دی ِاک ندی توں جل لَے کے آاے,
لوه-باٹے وِچ رّکھ کے کِرپان چا پھےری,
دِّتی پھےر اسیس اُن, رِشیآں دے تاایں,
ِااُں الايا ساهِباں, پرن کیتا اےداں,
دےوی فته هَے آ گای, سںگت دے اںدر ۔
جو کھںڈا باٹے پھےرِآ اُس بیرتا پاای,
جن-سمُوه بھارت لای ورِآمتا آای ۔
سبھ سںگت مهِسُوس لای ِاک اجب جھُنجھُنی,
تدوں سری گُردےو نے پںجاں دے اُّتے,
پاون جل نُوں چھِڑکِآ تے نال مِهر دے
نَےن اُنھاں دے چھُه لاے سن ستِگُر پُورے ۔
۶
نویں زِںدگی بھارتی دا آرںبھ هويا,
سبھ سِکھاں لای دیکھِآ, شُدھ هواے سارے ۔
تدوں سری گُردےو نے اےداں فُرمايا :
*پِآرے سِّکھو ! تُساں نے اںمرِت هَے پیتا,
ِاهو دیکھِآ تُساں دی, ِاه ندر الَوکِک,
جِس پاای اُس جِن لِآ هَے پد سدیوی ۔
سُنو جِوےں مَےں دسدا کُجھ امل دھرم دے;
ِاکو هَے پرماتما تے سارے بھاای
ِاکو جِهے سبھ لوک هن سبھ جںمے سُتںتر ۔
سارے بھےد مُکا دِاُ, هے مےرے سِّکھو !
وکھراپن تاں مَوت هَے, وںڈ پااُن والے
وِچ هزاراں جاتیآں سبھ مر مُک جاںدے ۔
ِاکو جات تُهاڈڑی ورِآمتا بھاای,
کردی رکھِآ سّچ, دھرم تے آزادی دی,
ِاه وَےرن هَے زُلم دی, تُسیں جات بهادر,
کےس, کڑا, کِرپان تے کّچھ پهِنن والے ۔
راجا کوای نا تُساں دا, ِاکو رّب راجا,
ِاکو ِاک هَے دھرم دا کانُونّ تُهاڈا ۔
ماڑی کرنی تُساں دی هَے وَےرن بھاای ۔
دھرم کدے چھُٹِآاُ نا, نا بنو ادھرمی ۔
جیوو تُسیں چِراں تک کھٹ نام نامنا,
سےوا دےش-بھلاای دی وِچ تتپر رهِںدے ۔*
ِاه اسیس دے سِکھاں نُوں ساهِب چُپ دھاری,
گُر مهِما گا سِّکھاں نے پھِر فته اُچاری,
جھںڈا گُرُو گوبِںد دا اُّچا هو جھُلِآ,
سارا جگ جهان سی خُشیآں وِچ پھُلِآ,
ِاهو تاں آرںبھ سی بلوںت هون دا,
اَورںگزےبی راج دے پھِر اںت هون دا ۔
(وِکرمی : 1۷۵۶=1۶۹۹ ایسوی,
برهم-سُت=رّب دا پُّتر, لسدے=چمکدے,
گھنهر=بّدل)
