مِری رُوه چوں پھُّٹے
ِاک رات مِّٹی-رںگے روگ دے کیڑے
وِس بھرن لای پُرے دیآں پَوناں وِچ۔
بےچَےن جِهے مِرے پھےپھڑے هواے
تپدِکی تھکن توں لَے لَے کے سکتی
پَوناں دے اںگ مےری هوںد نے وِنّھے۔
ِاک گھور ےُدھ پِّچھوں پَوناں پلوسے
سِه دے تکلے مےری هوںد وِچ کِنّے۔
پھِر بےسُرت کر سوهنیآں مَےنُوں
پَےر سُهنے تارِآں ورگے, تارِآں جِنّے
سیتل چںدرما-رںگے دھرے آ رُوه تے۔
چانن-نےرھ دے چھلاوے جهے گُوںجے
نیںداں دے دےس وِچ سَون دی رُّتے,
رُوه دے سَےںکڑے دراں 'چوں نِکلیآں پَوناں
نیںد دے راهی دراں وِچ سُّتے۔
اّتھرُو سِمن تک مےری نجر دے وِّچوں
درِآ وگدا رِها ماردا ٹھاٹھاں
کَےسا نوےں رںگاں دا جسن هويا !
پھّٹدے رهے وناں وناں دے پّتے
نیںداں دے برِچھاں دے برِچھ ِاس ترھاں ٹُّٹے
جِاُں مَےں وّسدے جهان وِچ کّلا هی هوواں۔
وگی وگی پھِر ساںت 'تے نِرمل
انںت هی انںت دھار تاجگی دی
جِاُں کُدرتاں والے دا نواں نِےم بنِآں۔
- - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - -
ندیآں-پَےر لّگی سُپنے دی مهِںدی
مَےں سُّکے-هرے گھاه دے دےس وِچ سُّتا۔...
سااے ڈُبکیآں مارن مَےلی پھِجا وِچ
اُڈن ٹاهلیآں دے کھاکی پّتراں دے پّتر,
کھُسک مُسکان مےرے کےساں 'چوں نِکلے
سُّکے پّتراں واںگُوں ڈولدے مُڑ مُڑ۔
چیکدا پںچھی ِااُں لگے کِ اُسدی واج نے
سدیآں توں کدے وی پانی نهیں پیتا,
اُّڈ گِآ هسدا, تھلاں نُوں راج دسدا۔
اُه مےری ےاد وِچ اّتھرُو بھر گِآ
جِسدے پراں دیآں جڑاں سی سُّکیآں۔
مَےں تھلاں دے کںڈھے تے سُّتا ساں
سِس کِسے رِسی دا پھِٹکارِآ هويا۔
تارِآں دے وناں 'چوں نِکلیآں راتیں
سااُن دی رُّتے پُرے دیآں پَوناں,
چاںدی بھِّجی ارس تے تارِآں والی
رُوپ-چھاواں هےٹھ پاے سپھر نے هُںدے۔
ناگاں نے چال بھُّلی, وںجھلی ماردی هاکاں,
پهاڑاں توں اُتر کِس جوگی نے اَونا ?
دُور پرچھاوِآں 'چ گّڈا چیکدا
اجب هی سبر دی پااُںدا کهانی۔
کھلو گِآ مےرے کول آپ هی آ کے
بِردھ دا هّتھ مےری چھاتی تے ٹِکِآ
جُآن پُّتر مےری اّکھاں تے جھُکِآ;
بھےد-بھریآں وَےد دیآں اّکھاں دے واںگ
جو ٹِکن کِسے هونی دے نُکتے تے جا
جو دّسن کِ وِچھڑدے اُمراں دے هانی
ِااُں نَےناں 'چ تول کے مَےنُوں, بولِآ بُّڈھا :
“ِاه پِچھلے جنم وِچ ملاهاں دا پُّتر سی,
چِراں توں اےس نے پیتا نهیں پانی۔”
پُرے نے چھّل ماری بدلیآں نال
ساون دے راهاں توں گیت ِاک آيا۔
بِردھ نے ِااُں اڈول تلیآں تے چُّکِآ
جِاُں مےری هوںد 'چوں کِنکا نا کھووے,
آيا بِردھ دے نَےناں 'چ ماواں دا نیر۔
پتال دے نھےرے کھُوهاں 'چ ڈِّگن جِهے
ڈول پاے جِمیں توں اُٹھدِآں
مَےں پاپ دے ٹُٹدِآں جری ِاک پیڑ,
مےرے جِسم وِچ سَےآں تںداں دی ایرکھا پا کے
سی ےُگاں دی نیںد وِچ سَوں گِآ تںدُوآ
ڈںگاں نُوں کھِّچِآ کِسے نے اکھیر۔
گّڈے دی ٹور بنی مِّٹھی جِهی
گم دی چاںدنی بںسی چوں جاگ کے
پارے دے واںگ وگدی گای
جِوےں ِاّک ٹِّلے توں جوگی کِسے
ناگ کالا چھّڈِآ کِسے کاتِل دے ول
بِجلی دے واںگ جو روهیآں 'چ تِلھکدا,
تِوےں سوهنے دے بُّلھاں چوں نِکلکے
آتما دے انںت راهاں دے کںڈھڑے
سُّتے اُمر دے دُسمن نُوں ڈںگ کے
ِاک واج جاںدی تِلھکدی, چِلکدی۔
پھِر سدیوی رںگ وِچ مِّٹھی آواج
ےُگاں توں وگدی ندی دے واںگ
تُرن لّگی آتما کھور کے ساری۔
جادُو هےٹھ بےهوسی دی پری سی پھَےلی
اُس وےلے جدوں پھِر چاںدنی اںدر
دو سپھَےد بُّڈھے کںول جِاُں وِگسے
مد سُوهی پیںودے پھِرنی تے بهِ
پِںڈ جِهدے کںڈھے سی وسنا کدے۔
گھوڑے دے بھےس وِچ دےو دے واںگُوں
پُرا سی دَوڑدا پھِردا
چیکدے گّڈے دے کول۔
ترِکالاں دی رُّتے, نےرھ دے گھاٹاں تے
نھااُن آای چانن دی تار کُای کُای۔
گھُلے اُه پَونیں, سُنکے جو بںسری
پںچھیآں دے نَےناں چوں اّتھرُو وّگے۔
مےری سارںگ-تِکھا نُوں مُورچھِت کرکے
دو هوٹھاں چوں وگ پایآں سیریآں۔
سُآد دے کںبدے پںجے 'چ اڑی رهی بےهوسی,
هڑاں وِچ مدھُر تُنکے مهین کِنّے !
مُساپھراں دے واںگ جو بھُوت دے راهاں وِچ
بهُت لںمی, بهُت وَےراگن هو کھوای
سِتارِآں تک بھری اُس ندی دے اںدر
لا کے تاری وِچھڑدے درد دے کںڈھے توں ۔
مِرے دےس وِچ آایآں دُور توں پَوناں
جُآن کھويا, رِها بُّڈھا, اسیں کّلے !
لّکھاں ندیآں دے پاروں بںسی ماردی واجاں
پانی دے اںدر مےرے پھےپھڑے تردے سی
پانی هی پانی مےرے ساهاں 'چ پھِردا
پاگل پانیآں 'چ لهُو دے بُلبُلے پھَےلے
باهاں نُوں اَےپر تےه لگی, مےریاے جِںدے !
تڑپن مّچھیآں واںگُوں, کھوه جِهی پَےںدی—
مَےں مسلنا چاهُںدا ساں کِسے کںول نُوں چھاتی تے
کن کن مَےں اُسدی مهِک سی پینی
ماسُومیات کِسے چِهرے دی جالِم
مَےں نّپنی چاهُںدا ساں دِل والے پاسے
نّپ نّپ کِسے چِهرے نُوں چھاتی تے اُدوں
مَےں لااُنا چاهِآ دُّدھ-رںگا نِسان-
پاگلپن ساںبھ کے لَے جا رِها گّڈے تے
سِس کِسے رِسی دا پھِٹکارِآ هويا۔
- - - - - - - - - - - - - - - - - -
مومبّتیآں جلیآں برِچھاں دے جھُںڈ اںدر
موم-کترے ٹاهناں چوں ڈھهِںدے
جِوےں کوای رواے
کالے نھےراں 'چ کِچرک وِےوگ کھواے ?
جِچرک ارجاں بھری سوهنے اّتھرُو دی لواے۔
کھلو گِآ گّڈا۔ وِرل چوں دِّسِآ :
مےریآں اُڈیکاں چوں وِچھڑِآ پّتھر
جِس تے تھّکے سلوک سی, نِںدراایآں بّتیآں
جو مُّدتاں توں مےری اُڈیک وِچ کھُریآں
سلوکاں تے جھُکے نَےن تربک پاے کِنّے
ےار ِاک کُويا راجے دے اےلچی واںگُوں :
“مهاراج! تُساں دا پھِٹکارِآ سِس
گُناهگار دوست هَے ساڈا پرتِآ۔”
گّڈے توں هّتھ-بنّھ تُرِآ ترس هی جانی
“ِاه پِچھلے جنم وِچ ملاهاں دا پُّتر سی
ےُگاں توں اےس نے پیتا نهیں پانی۔”
اُه رِسی وّل تّکی
نَےن اُسدے ساںت چُپ-کیتے جهے سن
جِنھاں وِچ ترلا سی هانیآں والا :
‘پھِر تےرے دراں تے آيا هَے, بابا
سِس کِسے رِسی دا پھِٹکارِآ هويا۔'
وتن دیآں جُوهاں 'چ آ کے
پھےر مَےں وتن توں وِچھڑِآ,
کھڑے پھِر مےرے ےار ندی دے کںڈھے
چھِپِآ دُور ..پھِر کِسے دے راه تے سلام۔
هواے پتا نهیں اسیں کِنّی کُ وار
راجدھانیآں نھےرے دیآں وِچ داکھِل۔
مےرے جِاُں وِچھڑے بِردھ نُوں وی ساِاد
کاپھلے دا مِلِآ ن کوای سَوداگر۔
ِاک ڈھوک آای, اںبے گاے بَےلاں دے پَےر
تھّک گاے گّڈے دے پهیاے
پںدھ دا ناگ کهِر وِچ لِپٹِآ,
کھُلھے ارس نُوں سَوںپ دِںدا جدوں مهِبُوب جِاُں
کِسے پںدھ پِّچھوں مُساپھر جان تے دُنیآ۔
آاُن والا سی اُه پل جدوں کِ بُّڈھے نے
کُّلی والِآں نُوں لںمی واج ِاک ماری—
رات کںبی دھُوس کالی, بُّت کُّجھ کںبے—
نےرے 'چ جان پَے گای, ِانسان جنمے !
دو نے مَےنُوں اڈول گّڈے 'چوں لاهِآ
اُّگیآں رات دے کںدھے مانُّکھ دیآں باهاں۔
پَوناں اُّٹھیآں گںدھلیآں ندیآں دے واںگُوں
ملاهاں دے گھر پِچھلا جنم سی مےرا;
بل رهے نیل دی کِستیاےں دیوے
کِسے انںت گھاٹ نُوں کّسِآ جںجیراں,
ملاه ساں پِچھلے جنم وِچ اّتھرُوآں والے
پی لِآ سانُوں ندیآں دے نیراں۔
نںگے نیل وِچ لّکھاں هی تارے بلے
گھاٹ-کِستیآں وِچ سُّتے ملاه !
مومبّتیآں دے سااے تربکدے, جیکُوں
پَےگام کوای سُورج دا آيا کِ آيا۔
مَےں آه جهی سُنی ِاک ندی دے پار
ملاهاں دے سِر اُّتے, آن کے جُڑیآں
نیںد-جاگ دو سایآں لور دے گھاٹاں تے-
کُوک نِکلی کَےدکھانا اکل دا ڈھاه کے :
“واج ماری کِسے نے مَےنُوں, توڑ جںجیراں
پهِلے دِن کِستی لَے پار مَےں جانا!"
بھرا کملا جِها سمجھکے واجاں نِّگھیآں
آایآں کِ ‘اےس وےلے تُرن ن راهی'
مَےں کِها ‘تُسیں نا جانوں ویرنو
رُوپ نُوں سُّتا چھّڈ کے کّلم کّلڑا
وِےوگ تاں راتاں نُوں ندیآں تے روںدا۔'
پار بُّدھ دا اّتھرُو لِسکِآ جیکُوں۔
“توڑ دےوو مےرے لهُو دیآں جںجیراں
توڑ دےوو ِاه اّتھرُو, ِاه چیکاں توں کھالی۔
کھِّچو جرا ِاه دھڑکنا کمجور نے
بس نِّکے جِهے دِل توں اُبھر کے ڈِّگن۔”
مےری چیک تے مُسکرا سَوں گاے سّبھے
ندیآں دے پار کوای هووے جاں نا هووے...
کھُّلے نسے دے گُںچے, نیںد دیآں مهِکاں
لّسدے پانیآں اُّتے ٹھںڈ بن چوایآں-
بھَے, درد, سںکے مےری چھاتی 'چ ڈولن
اَےوےں کُّجھ اّتھراں مےری نجر وِچ روایآں۔
واج آای, ‘جاگ ویرا پار هَے جانا۔'
جات مےری نیویں اںتلی وار هّسی :
“مَےں سِس تےرے گُرُو دا پھِٹکارِآ هويا
بول ن, چھوه ن, وےکھ ن مَےنُوں۔”
“وال مےرے کھُّلے چِراں توں ویرا,
پھِر رُک کے, ٹھںڈی واج وِچ بولی :
‘تےرا وی اّتھرُو کِسے توں لُکِآ نهیں۔”
کُّجھ کدم تِلھکی چھور توں کِستی,
لهِراں ساجس کرن کوای نھےر دے اَوهلے,
سمےں سمےں گوتا جِها آاُںدا سی سانُوں;
کدے کدے پھرج جِها پُورا کرن لای
سُست جِها چّپُو مَےں پانیآں 'چ ماراں۔
والاں دی چھاں پلم پای مےری چھاتی تے
ناڑاں 'چ بِجلیآں دَوڑن, بلن چُںمن
کاںبِآں 'چ دَوڑ جاون جو چھُهن توں پهِلاں۔
جُگاں جیوے کےساں دا رےسمی بُّلھا۔
مِرے بُّت دے اُّتے سپھَےد سُالے دے واںگ
اُس دے نّک, کنّ, بُّلھاں دا چانن بلے۔
جیا کرے اُس روی دے بلدے هّتھ نُوں پھڑکے
پانیآں 'چ مار جاواں سدا لای گوتا۔
پھِر سوهنی دے نَےناں چوں نِکلکے کوای
چِںتا ندی تے پھَےلی ساںت ترِکالاں جِهی—
وےهن سجناں دے اّتھرُو ندیآں دی لیلا
پِںڈ کے مر جان کِسے دهِلیج تے۔
بھِّجے نَےن لَے اساں نے پار جانا
برِها جگاون, ندیآں دی جات هی اَےسی۔
مَےں وےکھِآ وِچھڑدی سوهنی دے وّل
“ترس کھِما دے راهاں 'چ جان والی
دِل نُوں کِسے هُسن دی کُول تے بَےٹھا کے
چلی جاوےگی کِدھر نُوں ? مےرِآ رّبا۔”
مَےں گِلا کرن لای روکِآ چّپُو۔
