(1)
مَےں هی بھولا سی
اسلوں انجان
بّچے جےها نِرچھل!
کی پتا سی
کَون هُںدے نے دھنںتر وِدوان
تے کَون هُںدے نے اکل دے کوٹ?
کِ جِنھاں دے سِراں اُّتے
سرسوتی دا مِهر-بھرِآ
هّتھ هُںدا هَے,
تے سِرجن-دےوتے دا وردان!
نِرسںدےه اجےهے پُرساں دے
راهاں وِچ
کںڈے وی بهُت هُںدے نے ۔
پر پلکاں نال
کںڈِآں نُوں چُگن والِآں
دی کوای گھاٹ نهیں هُںدی ۔
(2)
بڑا سوچِآ,
وِچارِآ,
پر مےرا ساتھ دےن جوگی
نهیں سی مےری اکل
ادھُورا, اّدھ-ورِتا
مَےں کدے کُجھ لِکھن نُوں مُوںه ماردا
پر اپھسوس
اّکھر ڈولدے, تھِڑکدے
کںبدے
تے الوپ هو جاںدے ۔
بهُت وار
تُرِآ جاںدا مَےں
راه بھُّل جاںدا,
تے کھوار هو کے
واپس گھر پرتدا ۔
مَےنُوں لّبھدے لّبھدے گھروالے
وّکھ پرےسان هُںدے
کلپدے, جھِڑکدے ۔
پچھتااُںدے, کُرلااُںدے ۔
(3)
کای وار سوچِآ مَےں
کِسے سِآنے نُوں هّتھ وِکھاواں
جوتسی نُوں مِلاں
پر دُبِدھا دا مارِآ مَےں
کِسے تن-پّتن نا لّگدا ۔
بڑی کھّجل-کھواری
توں بااد
کِسے بھلے نے مےرا هّتھ پھڑِآ
تے ِاّک رِسی دی دّس پاای ۔
آکھِآ
''کارکھانِآں دے ِاّک سهِر وِچ
جلاوتن هويا
ِاّک رِسی رهِںدا هَے ۔
بنباس کّٹدا, جپھر جالدا,
آپنے لهُو نُوں تےل دی تھاں بالدا,
رات دِن سّچ دیآں پَےڑاں بھالدا ۔''
پُّچھ پُّچھا کے
مَےں جا اُس دا بُوها کھڑکايا
اُه باهر آيا
تے آکھن لّگا,
''مےرے لاِاک کوای سےوا?''
مَےنُوں لّگا
ِاه تاں کوای گھر دا جیا
هی پرتیت هُںدا هَے!!
گّلاں تُریآں
تاں آکھن لّگا,
''تےرے ِاه دُّکھ, ِاه کلےس
کےول تےرے هی نهیں
اےتھے تاں آوا هی اُوتِآ هويا هَے ۔
سارے سهِراں نُوں ِاّکو هی روگ
کھوری جاںدا هَے رات-دِن
لُّٹ-کھسُّٹ دا مارُو روگ ۔''
''تے ِاس دا ِالاج هَے?''
مَےں پُّچھِآ
آکھن لّگا,
''ِاه کںم کِسے ِاکّلے-کارے دا نهیں
اےتھے تاں رل مِل کے, سِر جوڑ کے,
هی پُوری پَےںدی هَے ۔''
سُن کے مَےں سوچیں پَے گِآ,
تے پُّچھِآ,
''کوای سِّدھا تے سَوکھا رستا?''
آکھن لّگا,
''ِاس روگ دا کےول ِاکو هی
دارُو هَے ۔
سںگھرس بِناں تاں پّتا نهیں هِّلدا
تکھت کِوےں ڈولنگے?
تے سُّکھ دا ساه کِوےں آوےگا?''
سُن کے مَےں سوچیں پَے گِآ
تے سوچدا سوچدا,
گھر پرت آيا ۔
(4)
گھر آ کے مَےں سوچِآ,
''مُورکھ منا!
بگانِآں دھنا!
اُّٹھ تے بل دھار!
سوچاں اُّتوں دھںُد دے پردے اُتار
پھول آپنا اںدر
تے آپنا باهر
کِّتھے نے تےرے مِّتر-ےار?
بهِ کے ساری گّل وِچار!''
سّچ تے کُپھر نُوں نِتار!!
(کارل مارکس دے ناں)
